Dołącz do czytelników
Brak wyników

Psychologia i życie

25 lutego 2022

NR 3 (Marzec 2022)

Lepiej późno niż wcześniej
Co masz zrobić dziś, zrób pojutrze

0 431

Kiedyś Woody Allen stwierdził, że spoglądając w niebo, widzimy gwiazdy, które w tej chwili mogą wyglądać inaczej albo po prostu już ich nie ma. Światło tych gwiazd biegnie do nas latami, zatem Kosmos widzimy ze znacznym opóźnieniem. To opóźnienie – choć nie tak duże – dotyczy także najbliższych nam ciał niebieskich: Słońca i Księżyca. Dodatkowe opóźnienie w kontakcie ze światem wynika z działania naszej psychiki. Choć wydaje się nam, że rozmaite procesy psychiczne pojawiają się w sposób natychmiastowy, to jednak tak nie jest. Na przykład badania nad pamięcią semantyczną wykazały, że weryfikacja prawdziwości zdania „Pies jest psem” zabiera około 400 ms (0,4 s). Jeszcze dłużej trwa określenie prawdziwości zdania „Pies jest zwierzęciem”. Zadania takie wydają się trywialne i zdziwienie budzi to, że nasz umysł potrzebuje aż tyle czasu na podjęcie decyzji.
Czy można skrócić ten czas? Pewną nadzieję dają nam badania nad torowaniem (ang. priming). Torowanie polega na tym, że jeśli uprzedzimy kogoś, że za chwilę pojawi się jakiś bodziec (z góry nie wiadomo jaki), to jego rozpoznanie przebiega szybciej. Odwołajmy się do przykładu. Najpierw pokazujemy słowo „masło”, potem ono znika, a po chwili słowo „bułka”. Wtedy czas potrzebny na rozpoznanie skraca się. Zysk czasowy jest znacznie mniejszy, kiedy słowo „bułka” zostanie poprzedzone słowem „rzodkiewka”. W tym ostatnim przypadku związek między pierwszym i drugim słowem jest słabszy, natomiast bułka i masło silnie się nam kojarzą. Badania wykazały także, iż w niektórych sytuacjach bodziec całkowicie niezwiązany ze słowem bułka również pomaga – ekspozycja „xxx” sprawia, że nieco szybciej rozpoznajemy słowo oznaczające ten gatunek pieczywa w porównaniu z sytuacją, kiedy takich sygnałów nie ma. Priming pozwala nastroić się na odbiór pewnych bodźców i najsilniejszy jest wówczas, kiedy bodziec poprzedzający powiązany jest z następnym. Torowanie pozwala częściowo zmniejszyć negatywne skutki tego, że zwykle reagujemy z opóźnieniem.
Jeśli przeczytaliśmy artykuł o...

Ten artykuł dostępny jest tylko dla Prenumeratorów.

Sprawdź, co zyskasz, kupując prenumeratę.

Zobacz więcej

Przypisy