Dołącz do czytelników
Brak wyników

Psychologia i życie

24 sierpnia 2021

NR 9 (Wrzesień 2021)

Intuicyjny statystyk

49

Niemal codziennie słyszymy jakieś informacje statystyczne. Dowiadujemy się, jaka była liczba zakażeń koronawirusem poprzedniego dnia, w jakim województwie jest najmniejszy odsetek zaszczepionych, jakie jest średnie wynagrodzenie itd. Te wszystkie informacje powinny wpływać na nasze zachowania, ponieważ dzięki nim możemy uniknąć różnych zagrożeń. Jednak do niektórych osób nie dociera argument, że wśród osób zakażonych dominują te, które się nie zaszczepiły, że odsetek osób zakażonych wśród tych, którzy przyjęli szczepionki, jest niewielki. Zwolennicy teorii spiskowych twierdzą, że pandemia została wymyślona przez koncerny farmaceutyczne w celu zwiększania swoich zysków. Informacje statystyczne o skuteczności szczepień w ogóle do nich nie docierają.

Wiele lat temu sugerowano, że ludzie są naiwnymi statystykami, że potrafią zachowywać się tak, jak gdyby obliczali średnie arytmetyczne lub też szacowali proporcje zdarzeń w populacji na podstawie tego, co można zaobserwować w małej próbce. Przykład posługiwania się średnimi arytmetycznymi ilustrują badania nad integrowaniem informacji. Wyobraźmy sobie, że prosimy badanych o ocenę dwóch osób. Pierwsza z nich jest inteligentna i altruistyczna, zaś druga – inteligentna, altruistyczna i oczytana. Raz mamy do czynienia z dwoma cechami pozytywnymi, a raz z trzema. Gdyby ludzie posługiwali się prostym sumowaniem ocen tych cech, to druga osoba powinna być wyżej oceniana. Tak jednak nie jest – ocena jej jest taka sama jak pierwszej, a czasami nawet nieco niższa. Być może obraz tej osoby wydaje się przesłodzony, a być może jest tak, że ludzie wykonują w głowie jakieś operacje przypominające obliczanie średniej arytmetycznej. Bardzo podobne zjawiska wykryto w badaniach nad kategoryzacją. Kiedy pokazywano serię obrazków przedstawiających różne ptaki, za najbardziej „ptasiego” uznawano wróbla lub drozda, rzadko wskazywano na pingwina, strusia czy łabędzia. Nietrudno zauważyć, że wróbel czy drozd wyglądają jak przeciętny ptak.

Intuicyjna...

Ten artykuł dostępny jest tylko dla Prenumeratorów.

Sprawdź, co zyskasz, kupując prenumeratę.

Zobacz więcej

Przypisy