Marek Binder Wieści

Świadomość a strzałki

Pytanie o funkcję świadomości jest jednym z ważniejszych pytań, gdy myślimy o świadomości jako o problemie naukowym. Czy fakt, że w naszej głowie płynie strumień przeżyć, jest po prostu ubocznym efektem ewolucji i nie ma żadnego wpływu na nasze działanie?

A może jednak świadomość pełni jakąś ważną funkcję i jest fenomenem biologicznym, który przyniósł naszemu gatunkowi wymierne korzyści, jeśli chodzi o zdolność do przetrwania i posiadania większej liczby potomstwa?

Ciekawym głosem w tej dyskusji są wyniki eksperymentu przeprowadzonego przez Eoina Traversa, Chrisa Fritha i Nicholasa Shea, psychologów z University of London, opublikowane w „Quarterly Journal of Experimental Psychology”. Autorzy skorzystali z prostej procedury testującej uwagę selektywną, gdzie strzałka zapowiada, po której stronie ekranu pojawi się za chwilę bodziec, na który trzeba zareagować.

Zastosowali dwie manipulacje: w jednej części eksperymentu podpowiadająca strzałka była widoczna, a w innej była prezentowana podprogowo. Po drugie, manipulowali „wiarygodnością” podpowiedzi. W jednej części eksperymentu była ona bardzo mało godna zaufania – tylko w 50 proc. przypadków poprawnie pokazywała, gdzie pojawi się bodziec, jednak w kolejnych częściach eksperymentu stawała się coraz bardziej wiarygodna.

Wyniki eksperymentu pokazały, że tylko gdy wskazówka była uświadomiona, uczestnicy byli w stanie dostosować swoje reakcje do jej wiarygodności. Natomiast w warunku nieświadomym, chociaż strzałka przyspieszała ich reakcje, gdy była zgodna, to jednak nie miała wpływu na ogólniejszą zmianę strategii działania wraz ze wzrostem lub spadkiem jej wiarygodności.

Według autorów dowodzi to bardzo ważnej cechy świadomości: że to, czego jesteśmy świadomi, pozwala nam  elastycznie dostosować się do zmieniających się warunków otoczenia. Natomiast informacje nieświadome wywierają na nas wpływ w sposób sztywny i nie prowadzą do adaptacyjnych zmian w zachowaniu.

Wstecz