Edycja 2010

„Teofrasty” rozdane!

Profesor Paweł Boski i profesor Bogdan Wojciszke zostali laureatami Nagrody Teofrasta, przyznawanej przez redakcję „Charakterów” za najlepszą książkę psychologiczną roku. W plebiscycie Czytelników wygrała książka dr Ewy Woydyłło.

 
Od lewej: prof. Paweł Boski, dr Ewa Woydyłło, prof. Bogdan Wojciszke
 
To już druga edycja Nagrody Teofrasta, którą „Charaktery” wyróżniają książki naukowe i popularnonaukowe polskich autorów, wydane w roku poprzedzającym przyznanie Nagrody. Jej patronem jest Teofrast – grecki uczony i filozof, autor jednej z pierwszych (jeśli nie pierwszej) książek z dziedziny psychologii. 2200 lat temu w dziele pt. Charaktery zaprezentował 30 portretów literackich przedstawiających typowe ludzkie wady.
 
Kryterium przyznawanej przez „Charaktery” Nagrody jest jedno: czy nominowany podręcznik lub monografia wnosi istotny wkład w rozwój i promocję psychologii. W tym roku Nagroda została przyznana w trzech kategoriach: najlepsza psychologiczna książka naukowa, najlepsza psychologiczna książka popularnonaukowa oraz najpopularniejsza książka psychologiczna, wybrana w plebiscycie przez Czytelników.
 
Uroczystą galę z tej okazji „Charaktery” zorganizowały 19 października w siedzibie Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie. Przybyłych na galę gości powitali: Bogdan Białek, redaktor naczelny magazynu psychologicznego „Charaktery”, oraz profesor Michał Kleiber, prezes Polskiej Akademii Nauk, patron honorowy tegorocznej edycji Nagrody Teofrasta.
 
– Cieszę się, że mogę już po raz drugi gościć wszystkich na uroczystej gali poświęconej polskiej książce psychologicznej. Mam nieodparte wrażenie, iż – pomimo wielu nagród przyznawanych książkom w tym kraju – książka psychologiczna jest ciągle niezauważana. Ideą tej nagrody jest to, aby ten stan rzeczy zmienić, aby zwrócić na nią uwagę, a tym samym na polską psychologię, która w świecie coraz więcej znaczy – mówił Bogdan Białek.
 
– Lista autorów książek nominowanych budzi taki szacunek, że aż boję się typować, kto tę Nagrodę dostanie. To zaszczyt być patronem honorowym takiego przedsięwzięcia. Jeśli tylko będziecie tego chcieli, to będę z wami w kolejnych edycjach – zadeklarował profesor Michał Kleiber.
 
Wręczenie nagród poprzedziła debata pod hasłem „Pytania polskich psychologów” z udziałem autorów nominowanych książek: Agnieszki Niedźwieńskiej, Katarzyny Stemplewskiej-Żakowicz, Ewy Woydyłło, Michała Bilewicza, Roberta Balasa, Pawła Boskiego i Bogdana Wojciszke. Motywem przewodnim debaty, prowadzonej przez Dariusza Bugalskiego z radiowej „Trójki”, była refleksja nad kondycją polskiej książki psychologicznej. – Książka psychologiczna, która w dużej części poświęca uwagę przeżyciom ludzkim, powinna skłaniać każdego, kto po nią sięgnie, do przyjrzenia się sobie i zadania sobie podstawowych pytań: jaki jestem? Dlaczego taki jestem? Dlaczego robię to, co robię? Myślę, że polska książka psychologiczna pozwala szukać na te pytania odpowiedzi – mówiła dr Ewa Woydyłło.
 
Po debacie na scenę „wywołano” Jerzego Maksymiuka, jednego z najwybitniejszych polskich dyrygentów, wieloletniego felietonistę i przyjaciela „Charakterów”. Gawęda Maestro Maksymiuka o związkach muzyki z psychologią nagrodzona została rzęsistymi brawami.
 
Potem zaś nastąpiło to, na co wszyscy czekali. Bogdan Białek oznajmił, że Nagroda Teofrasta w kategorii „książka naukowa” trafia do profesora Pawła Boskiego za Kulturowe ramy zachowań społecznych. – Czytałem wszystkie książki nominowane do Nagrody i twierdzę, że wszyscy jesteście laureatami, a Paweł tylko „jeszcze bardziej”. W książce Pawła Boskiego mamy bogactwo opisu realnych ludzkich zachowań, najróżniejszego rodzaju obserwacje, czerpane z tak niezwykłych z perspektywy naukowej źródeł, jak choćby przewodniki. Dziękujemy ci za ten barwny opis, Pawle – tak uzasadniał wybór profesor Dariusz Doliński w laudacji nagrodzonej książki. – Skoro nikt nie zabrał mi jeszcze mikrofonu, to chciałbym także podziękować Bogdanowi Białkowi za to, co dla polskiej książki psychologicznej robi. Bogdan, jesteś znakomitym mecenasem książki naukowej.
 
– Traktuję tę Nagrodę jako wyróżnienie dla nowej dyscypliny, którą się zajmuję. Dedykuję tę Nagrodę tym, którzy się do rozwoju tej gałęzi psychologii przyczyniają – mówił profesor Paweł Boski.
 
Następnie Bogdan Białek oznajmił, że Nagrodę Teofrasta w kategorii „książka popularnonaukowa” otrzymuje profesor Bogdan Wojciszke za książkę Nie rób drugiemu, co tobie niemiłe. Jej laudację wygłosił profesor Tomasz Maruszewski: – Kiedy dowiedziałem się, że będę chwalił Bogdana Wojciszke, to przyszło mi do głowy przysłowie: „mądrej głowie dość dwie słowie”... I na tym w zasadzie mógłbym chwalenie go zakończyć. A mówiąc już zupełnie poważnie: ta książka uczy nas, że w życiu nie ma prostych rozwiązań, a zdobywana przez nas wiedza, choć jest w części zawodna, to daje jednak możliwość dobrego funkcjonowania. I za to dzięki.
 
– Jestem wzruszony. Dziękuję wszystkim. Chciałem sprawdzić, jak to z tą wiedzą potoczną jest, i żeby wszyscy, których to interesuje, także się tego dowiedzieli. Stąd pomysł na tę książkę. Nagroda jest chyba potwierdzeniem, że to był dobry pomysł... – mówił profesor Bogdan Wojciszke.
 
W plebiscycie Czytelników „Charakterów”, w kategorii „najpopularniejsza książka psychologiczna” Nagrodę Teofrasta otrzymała doktor Ewa Woydyłło za książkę Rak duszy. O alkoholizmie. – Ta książka w sposób pasjonujący splata Pani własne doświadczenie z historią ruchu AA, dając fantastyczną opowieść o przemianie, o tym, że jest możliwa, że w tym tunelu uzależnienia jest światło i nadzieja. Tym bardziej że nigdy nie wiadomo, kto na tę chorobę zapadnie, a kto nie. Dlatego jest to książka dla wszystkich i za nią w imieniu Czytelników dziękuję – mówiła doktor Dorota Krzemionka, redaktor naukowy „Charakterów”.
 
– Dziękuję za tę nieoczekiwaną i wzruszającą chwilę. Chcę tylko powiedzieć, że satysfakcję i przyjemność, która towarzyszy mi w pracy z ludźmi uzależnionymi od alkoholu, daje to, że można im pomóc. Moja książka to podzielenie się tą satysfakcją i cieszę się, że została zauważona – nie kryła radości dr Ewa Woydyłło.
 
Uroczystość uświetnili obecnością m.in.: prof. Wiesław Godzic, prof. Ewa Czerniawska, prof. Maria Jarymowicz, prof. Krystyna Skarżyńska, prof. Mirosław Kofta i dr Małgorzata Toeplitz-Winiewska. Galę poprzedziły spotkania z autorami nominowanych książek, kiermasz książki psychologicznej i zorganizowany w CSW Zamek Ujazdowski wspólnie z Fundacją „Generator” specjalny pokaz filmu „Brick Lane” w reżyserii Sary Gavron. Do zobaczenia za rok! 


Książki nominowane do Nagrody Teofrasta
 
Książka naukowa:
• Paweł Boski, Kulturowe ramy zachowań społecznych, Wydawnictwo Naukowe PWN, SWPS Academica, Warszawa 2009
• Agnieszka Niedźwieńska, Jacek Neckar (red.), Poznaj samego siebie czyli o źródłach samowiedzy, Wyd. SWPS Academica, Warszawa 2009
• Jarosław Orzechowski, Krzysztof T. Piotrowski, Robert Balas, Zbigniew Stettner (red.), Pamięć robocza, Wyd. SWPS Academica, Warszawa 2009
• Katarzyna Stemplewska-Żakowicz, Diagnoza psychologiczna, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2009

Książka popularnonaukowa:
Bogdan Wojciszke, Nie rób drugiemu, co tobie niemiłe, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2009
• Bogdan Wojciszke, Kobieta zmienną jest, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne,
Gdańsk 2009
• Maria Orwid, Trauma, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2009
• Ewa Woydyłło, Rak duszy. O alkoholizmie, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2009


Laureaci i ich książki
Dr EWA WOYDYŁŁO jest psychologiem i psychoterapeutką, pracuje w Instytucie Psychiatrii i Neurologii w Warszawie oraz w Fundacji Batorego. Autorka wielu książek, m.in.: Sekrety kobiet, Poprawka z matury, W zgodzie ze sobą.
Rak duszy. O alkoholizmie Książka jest podsumowaniem wieloletnich doświadczeń autorki, która zajmuje się leczeniem uzależnień. To opowieść o jej własnej drodze do zawodu terapeuty uzależnień, w której zawarta jest wiedza o tym, czym jest uzależnienie, porady, jak z nim walczyć przy pomocy ruchu AA i jak żyć z uzależnionym, oraz wiara w to, że można nauczyć się kierować własnym życiem i osiągać zamierzone cele.

Prof. dr hab. PAWEŁ BOSKI jest psychologiem kulturowym, wykładowcą w SWPS. Kieruje Pracownią Psychologii Kulturowej i Badań Międzykulturowych Instytutu Psychologii PAN. Pracował na Uniwersytecie Jos w Nigerii, wykładał też w Kanadzie i USA. Napisał m.in. New Directions in Cross-Cultural Psychology (wspólnie z Fonsem van de Vijverem i Małgorzatą Chodynicką).
Kulturowe ramy zachowań społecznych Książka jest podróżą po świecie psychologicznej różnorodności i próbą odpowiedzi na pytania o kulturowe uwarunkowania ludzkiego myślenia, odczuwania oraz zachowań wśród swoich i z obcymi. Z tego znakomitego podręcznika o kulturowej różnorodności można dowiedzieć się, dlaczego kultura honoru sprzyja agresji, gdzie konformizm jest cnotą, jak definiują swą tożsamość osoby w różnych kulturach, komu zależy na poczuciu własnej wartości, a komu na zachowaniu twarzy, gdzie leżą szczęśliwe kraje, czy miłość romantyczna jest zjawiskiem uniwersalnym.

Prof. dr hab. BOGDAN WOJCISZKE jest psychologiem społecznym. Pracuje w Instytucie Psychologii PAN i w Szkole Wyższej Psychologii Społecznej w Warszawie. Zajmuje się między innymi spostrzeganiem społecznym. Napisał wiele książek, m.in. Teorię schematów społecznych, Psychologię miłości i Człowieka wśród ludzi.
Nie rób drugiemu, co tobie niemiłe Czy człowiek człowiekowi jest wilkiem? Czy błądzić jest rzeczą ludzką? Czy warto być przyzwoitym i czy zemsta jest rozkoszą bogów? Dzięki tej książce dowiesz się, co o przysłowiach i mądrości ludowej sądzi współczesna psychologia. Bogdan Wojciszke znakomitym językiem, lekko i z humorem, wynikającym z mądrego dystansu do naszych mniemań o sobie, opowiada o tym, jak dalece nasze powszechne wyobrażenia o ludzkiej naturze mogą być zgodne z psychologiczną wiedzą, za którą stoją naukowe badania i eksperymenty.