Edycja 2009

„Teofrasty” rozdane!

Profesorowie Jan Strelau oraz Dariusz Doliński zostali laureatami Nagrody im. Teofrasta za najlepszą książkę psychologiczną roku, przyznanej po raz pierwszy przez „Charaktery”. Wyróżnienie specjalne otrzymała profesor Maria Jagodzińska.

 
Uroczystą galę z tej okazji „Charaktery” zorganizowały na początku listopada w kolebce polskiej nauki – Collegium Novum Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. – Nagroda Teofrasta nie ma charakteru konkursowego. Jest raczej wyrazem wdzięczności całego grona czytelników „Charakterów” za trud, wysiłek i hojność w dzieleniu się talentem i wiedzą. Pomysł na tę nagrodę wziął się z poczucia, że polska książka psychologiczna, poza wąskim kręgiem odbiorców, w zasadzie nie istnieje. W księgarniach znaleźć można przede wszystkim tłumaczenia, a naszym zadaniem, zadaniem tej nagrody, jest wyłonienie z zalewu tłumaczeń wartościowych publikacji polskich autorów – mówił podczas uroczystości Bogdan Białek, redaktor naczelny „Charakterów”. – Chcemy, aby zawsze ważnym momentem tej uroczystości było wygłoszenie słowa mądrego – dodał, po czym wywołał z sali profesora Tadeusza Gadacza, wybitnego filozofa i religioznawcę, który wygłosił krótki wykład pt. „Siedem przesądów na temat wolności”.
 
Po wykładzie przyszedł czas na prezentację nominowanych do nagrody książek. Dorota Krzemionka i Przemysław Bąbel, redaktorzy naukowi „Charakterów”, przypominali uzasadnienia, dlaczego te a nie inne książki znalazły się w tegorocznym finale Nagrody im. Teofrasta.
 
– W tym roku dominowały prace przeglądowe, podręczniki, które na długie lata wyznaczą kształt nauki – mówił Bogdan Białek. – Wybór nie był łatwy. Dyskusje trwały długo i w ich wyniku postanowiliśmy nagrodzić dwie książki. Zacznijmy od wyróżnienia specjalnego. Trafi ono w ręce pani profesor Marii Jagodzińskiej za książkę Psychologia pamięci, wydaną przez wydawnictwo Helion.
 
Profesor Wiesław Łukaszewski wygłosił krótką laudację: – Pamięci nie da się przecenić, bowiem jest fundamentem, na którym rośnie wszystko. Pani profesor, gratuluję! Myślę, że każdy z nas choć raz w życiu chciałby taki podręcznik napisać.
Profesor Maria Jagodzińska nie kryła radości: – Jest mi niezmiernie miło, że moja książka została dostrzeżona. Moim pragnieniem jest, aby po prostu dobrze służyła wszystkim tym, którzy po nią sięgną. Mam nadzieję, że to wyróżnienie przyczyni się do popularyzacji dyscypliny, która wciąż jest mało znana.
 
Wreszcie przyszedł czas na ogłoszenie, kto w tym roku otrzymał nagrodę główną. – Nagroda imienia Teofrasta za rok 2008 trafi w ręce dwóch autorów – mówił Bogdan Białek. – Otrzymają ją profesor Jan Strelau i profesor Dariusz Doliński za podręcznik akademicki Psychologia, wydany przez Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
 
O laudację redaktor naczelny „Charakterów” poprosił dra hab. Adama Niemczyńskiego, przewodniczącego Polskiego Towarzystwa Psychologicznego, profesora Uniwersytetu Jagiellońskiego. – Ten podręcznik to międzypokoleniowy przekaz wiedzy i wartości. Przy jego tworzeniu wykonano gigantyczną pracę, ale efekt wart był takiego wysiłku. Dostaliśmy podręcznik, jakiego w kraju do tej pory nie było, dający młodym to, co najlepsze: przekaz sprawdzonej naukowo przez znakomitych badaczy wiedzy – zaznaczył prof. Niemczyński.
 
Laureaci byli bardzo wzruszeni. – Jako badacze empiryści zdajemy sobie sprawę z tego, że psychologii nie można w pełni zrozumieć, jeśli nie zastanowimy się nad tym, kim jest człowiek, czym jest świat i kim jest człowiek w tym świecie. Ta nagroda jest nagrodą dla 38 psychologów, którzy swoją wiedzę o człowieku, świecie i człowieku w świecie w tym podręczniku przekazali – mówił profesor Strelau.
 
– Traktuję tę nagrodę jako nagrodę za współpracę. Współpracę między autorami podręcznika, polegającą na tym, aby był spójny i jednorodny – dodał profesor Dariusz Doliński, dziękując nie tylko autorom, ale również tym, którzy już ten podręcznik czytali i tym, którzy będą go czytali.
 
Teofrast, patron nagrody – grecki uczony i filozof, uznawany za ojca botaniki – jest także autorem jednej z pierwszych (jeśli nie pierwszej) książki z dziedziny psychologii. 2200 lat temu w dziele pt. Charaktery zaprezentował on 30 portretów literackich przedstawiających typowe wady ludzkie. Redakcja „Charakterów” uznała zatem, że lepszego patrona nie znajdzie. Nie przypuszczaliśmy nawet, że największą radość wyborem patrona sprawimy pierwszemu laureatowi tej nagrody. – Dla mnie ta nagroda jest szczególna, bowiem Teofrast interesuje mnie od wielu lat. Mam na półce wszystkie dzieła tego wybitnego filozofa. Traktuję go jako prekursora w badaniu różnic indywidualnych, którymi od lat sam się zajmuję – przyznał profesor Strelau.
 
Dopełnieniem gali był znakomity występ profesora dra hab. Aleksego Awdiejewa, felietonisty „Charakterów”, najlepszego barda wśród profesorów i najlepszego profesora wśród bardów, który – jak sam przyznał – na gali Nagrody im. Teofrasta po raz pierwszy znalazł się w Collegium Novum bez togi i nie musiał mówić po łacinie. Po części oficjalnej przyszedł czas na rozmowy w kuluarach, które nie milkły długo...
 
Nagrodą Teofrasta redakcja „Charakterów” postanowiła wyróżniać książki naukowe i popularnonaukowe poświęcone psychologii (podręczniki, monografie) polskich autorów, wydane w roku poprzedzającym jej przyznanie. Konkurs rozpisany jest na dwa etapy. W pierwszym etapie organizator powołuje Konsylium Doktorów, złożone z reprezentantów środowiska naukowego. Jego członkowie na podstawie swego rozeznania i sugerowanych kryteriów rekomendują wybraną przez siebie jedną książkę. W drugim etapie konkursu Kapituła Redakcyjna wyłania laureata spośród nominowanych przez Konsylium książek. W tym roku Konsylium Doktorów tworzyli: Aneta Brzezicka, Wojciech Dragan, Michał Olszanowski, Michał Bilewicz i Grzegorz Pochwatko.

Książki nominowane:
 
Maria Jagodzińska, Psychologia pamięci. Badania, teorie, zastosowania, Wydawnictwo Helion, Gliwice 2008
 
Grażyna Krasowicz-Kupis, Psychologia dysleksji, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2008
 
Agnieszka Niedźwieńska (red.), Samoregulacja w poznaniu i działaniu, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2008
 
Nina Ogińska-Bulik, Zygfryd Juczyński, Osobowość, stres a zdrowie, Wydawnictwo Difin, Warszawa 2008
 
Ewa Pragłowska, Agnieszka Popiel, Psychoterapia poznawczo-behawioralna, Wyd. Paradygmat Fundacja Altkom Akademia, Warszawa 2008
 
Dorota Rutkowska, Anna Szuster (red.), O różnych obliczach altruizmu, Wydawnictwo Scholar, Warszawa 2008
Jan Strelau, Dariusz Doliński (red.), Psychologia. Podręcznik akademic­ki, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk 2008
 
Magdalena Śmieja, Jarosław Orzechowski, Inteligencja emocjonalna. Fakty, mity, kontrowersje, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2008.