Psychologia w szkole - 3 / 2007 / Spis treści

Wstęp

NA JESIEŃ SZCZEGÓLNIE...

Nauczyciele często zadają pytania, które według nich stanowią koło ratunkowe dla ucznia. Pytania są banalnie łatwe. Jakie imię nosi główny bohater Pana Tadeusza? W którym miesiącu rozpoczęła się kampania wrześniowa 1939 roku? Jaki gaz bierze udział w utlenianiu się metali? Czy woda jest cieczą? Dlaczego więc niektórzy uczniowie nie są w stanie odpowiedzieć na tego typu pytania?

Zobacz więcej

Kiedy uczeń głupio odpowiada - zespół bezradności intelektualnej

Głupie odpowiedzi nie muszą być wynikiem obniżonego poziomu intelektualnego ucznia. Mogą świadczyć o zespole bezradności intelektualnej. Blokuje on niemal całkowicie myślenie ucznia, który nawet nie potrafi skorzystać z wiedzy zdroworozsądkowej czy podpowiedzi zawartej w pytaniu. Niewielu nauczycieli zdaje sobie sprawę, że bezmyślne odpowiedzi to nie efekt braku zdolności, ale konsekwencje niewłaściwych oddziaływań dydaktycznych.

Zobacz więcej

Jak nie wypalić się zawodowo?

Jeżeli obserwujesz u siebie emocjonalne wyjałowienie... Gdy gnębią cię pesymistyczne myśli... Gdy ograniczasz kontakty z innymi lub deprecjonujesz innych, widzisz tylko ich wady, a może czujesz niechęć albo zaczynasz obojętnieć... Jeżeli wątpisz we własne możliwości i myślisz: nie nadaję się do niczego, jestem beznadziejna/beznadziejny - to najpewniej już dotknęło cię wypalenie zawodowe.

Zobacz więcej

Wygraj szacunek i autorytet

W sytuacji konfliktu z uczniem, gdy czujesz złość, spróbuj zatrzymać się na chwilę i zastanowić się, czy warto i... czy naprawdę racja jest po twojej stronie. Złościsz się, bo czujesz się bezradny, bezsilny, przegrany? Dobrze jest zdać sobie sprawę, jaki jest prawdziwy powód twej złości. Ktoś mądry powiedział: „znajdź własne przyciski, żebyś wiedział, kiedy są wciskane”.

Zobacz więcej

Czy ocenianie kształtujące się opłaca?

Ocenianie kształtujące uczy uczniów uczenia się. Nie dotyczy tylko sprawdzania stopnia opanowania wiedzy, ale uświadamia, co uczeń zrobił dobrze, co źle, jak może poprawić swoją pracę. To ocenianie jest integralną częścią nauczania wspierającego rozwój ucznia. Oceniany kształtująco uczeń nie jest biernym odbiorcą informacji przekazywanych przez nauczyciela, ale aktywnie uczestniczy w nauczaniu i rozumie ten proces.

Zobacz więcej

Planowanie pracy nauczyciela

Trudno wyobrazić sobie jakąkolwiek pracę bez planowania. Planowanie w pracy nauczyciela nie powinno być tylko uciążliwym obowiązkiem, ale powinno służyć efektywności pracy i przede wszystkim rozwojowi nauczyciela. Dobry plan pomaga zobaczyć co robimy dobrze, a z których działań lepiej zrezygnować.

Zobacz więcej

Porozumienie ze zrozumieniem

Porozumiewanie się nie jest działaniem dla innych, jest czynnością wykonywaną razem z innymi ludźmi. Jest jak taniec, zależy od zaangażowania partnerów i od umiejętności obojga. Większość z nas zakłada, że jest to umiejętność, która sama się rozwija i nie wymaga ćwiczenia. Nic bardziej błędnego. Sztuki porozumiewania się należy uczyć się i ciągle ją doskonalić.

Zobacz więcej

Czy dziewięć jest większe od sześciu?

Trudno pojąć, że inteligentna osoba może mieć trudność ze stwierdzeniem czy 9 jest większe od 6 i musi to policzyć na palcach. Że nie może zapamiętać tabliczki mnożenia i nie wie ile ma zapłacić za dwa kilo jabłek. A jednak są takie osoby - dyskalkulicy - i nie jest ich mało.

Zobacz więcej

Jaki uczeń, takie osiągnięcia?

Czy wyniki w nauce zależą od osobowości ucznia? Na szczęście osobowość nie wpływa bezpośrednio na wyniki w nauce. To dobra wiadomość, gdyż zmienić osobowość jest znacznie trudniej niż zmienić umiejętności. Warto wiedzieć, że najsilniej na wyniki w nauce wpływa sumienność, najsłabiej ugodowość. Jednak najważniejsza jest sfera motywacyjna i preferowany przez ucznia styl uczenia się.

Zobacz więcej

Sposób na egzamin

Powszechne jest przekonanie, że wynik egzaminu zależy wyłącznie od poziomu wiedzy i umiejętności zdającego. Nic bardziej błędnego. Wpłynąć na to może np. układ testu. Jeżeli na początku pojawią się pytania trudne, to wyniki mogą być gorsze. Również informacja o trudności testu może modyfikować uzyskiwane wyniki. Ważnym czynnikiem jest też przekonanie o własnej skuteczności.

Zobacz więcej

Jak stymulować rozwój dziecka

Stymulowanie rozwoju dzieci powinno uwzględniać istniejące między nimi różnice w zakresie inteligencji, poziomu wiedzy i uzdolnień. Poszczególne systemy pedagogiczne ustalają ponadto odmienne obszary i style stymulacji. Co zatem i w jaki sposób powinna pobudzać szkoła, zwłaszcza dziś, w dobie zalewu informacji i mnogości ofert edukacyjnych, grożących nadmiarem stymulacji?

Zobacz więcej

Aby stresu było mniej

Nadmierny lub długotrwały stres szkolny nie sprzyja rozwojowi dziecka zarówno w zakresie umiejętności społecznych, jak i intelektualnych. Dlatego wiedza na temat mechanizmów stresu szkolnego jest niezbędnym elementem umiejętności nauczycielskich.

Zobacz więcej

Nauczyciel w sieci

Każdy nauczyciel przynajmniej 1-2 razy w roku szkolnym uczestniczy w jakiejś formie doskonalenia zawodowego. Udział w szkoleniu bywa często dużym wysiłkiem: nierzadko kilkugodzinna podróż i nocleg pochłaniają energię, czas i pieniądze. Rozwiązaniem może być e-nauczanie, które w ocenie uczestników jest lepszą i efektywniejszą formą doskonalenia niż szkolenia tradycyjne.

Zobacz więcej

Mediacje - szansa dla szkoły

Mediacje szkolne mogą stać się nową metodą wychowawczą, alternatywą dla dotychczasowego systemu wychowawczego. Odciążają bowiem nauczyciela z niewdzięcznej roli sędziego i kata, a uczniom dają szansę prawdziwego zrozumienia przyczyn konfliktu i sprawiedliwej rekompensaty. Szkolne punkty mediacji dopiero wchodzą do szkół, ale ogromne zainteresowanie nimi każe myśleć z optymizmem o przyszłości tej formy radzenia sobie z konfliktami.

Zobacz więcej

Rozważne zaangażowanie

Nie jest łatwo zbudować dobrą relację z uczniem sprawiającym swoim zachowaniem różnorodne kłopoty. Jednak trzeba zdawać sobie sprawę, że postawa nauczyciela determinuje zachowania i postawy uczniów. Jakie zatem postawy może przyjąć nauczyciel wobec trudnych uczniów? Co zrobić, aby w razie niesubordynacji, a nawet chamstwa, nie dać się wyprowadzić z równowagi?

Zobacz więcej

Wolność szkoły i nauczania

„Niekiedy lekcja pochłania nauczyciela oraz uczniów i zamiast jednej godziny trwa trzy. Bywa, że uczniowie sami wołają: »Nie, jeszcze, jeszcze!« i krzyczą na tych, którym się nudzi” - tak opisuje lekcje w swojej szkole Lew Tołstoj. Dla wielu współczesnych nauczycieli takie zainteresowanie uczniów podczas zajęć jest wręcz niewyobrażalne. Może więc warto skorzystać z koncepcji wychowania i nauczania wielkiego rosyjskiego pisarza.

Zobacz więcej

Nieobecny nieusprawiedliwiony


Rok szkolny dopiero się zaczyna, a ja już myślę ze zgrozą o wagarowiczach z mojej klasy. Zwłaszcza tych notorycznych, których częściej na lekcjach po prostu nie ma. To zadziwiające, jak dzieci potrafią być niezdyscyplinowane, jak potrafią lekceważyć szkołę, nauczyciela i wszelkie obowiązki.

Zobacz więcej

Czego gołym okiem nie widać? Zaburzenia łaknienia

Za nieprawidłowymi zachowaniami jedzeniowymi kryją się poważne problemy: niepewność własnej tożsamości, brak wsparcia rodzinnego, lęk przed dorosłością, dezorientacja w świecie wartości. Młody człowiek musi uzyskać wsparcie dorosłych - rodziców i nauczycieli, aby rozwiązać te problemy.

Zobacz więcej