Psychologia w szkole - 2 / 2009 / Spis treści

Wstęp

Na lato specjalnie

"Pierwszy raz miałem poczucie, że jestem partnerem w rozmowie z nauczycielem, że traktowano mnie z szacunkiem i z uwagą słuchano, co mam do powiedzenia" – taką refleksję miał mój syn po ustnym egzaminie matu­ralnym z języka polskiego. "To wspaniale!" – pomyślałam. – "Tylko szkoda, że to pierwszy i przecież ostatni raz" – bo właśnie swoją edukację szkolną zakończył.

Zobacz więcej

Co powinien umieć nauczyciel

Nauczyciel musi uczyć i wychowywać. Aby być dobrym nauczycielem, trzeba być ekspertem w swoim przedmiocie i umieć wiedzę przekazać uczniom, trzeba też umieć radzić sobie z problemami wychowawczymi. To niemało, ale przecież nie każdy musi być nauczycielem.

Zobacz więcej

Komandosi emocji

Dzień pracy nauczyciela w szkole polega na chodzeniu od jednej klasy do drugiej. I wszędzie ma nawiązać dobry kontakt z uczniami, wysłuchać ich, uruchomić ich aktywność, stworzyć ciekawą sytuację edukacyjną... A to wszystko ma zrobić w 45 minut i biec dalej – mówi Jacek Jakubowski.

Zobacz więcej

Jestem tym, co do mnie mówisz

Słowo ma wielką moc. Może ranić, niszczyć, ale też dawać nadzieję, siłę, energię. Dlatego należy być bardzo uważnym na to, co i w jaki sposób mówimy do innych ludzi, a szczególnie do dzieci. Uczeń, który ciągle słyszy tylko to, że jest leniem, nigdy nie zmobilizuje się do pracy. Nauczyciele mają ogromny wpływ na to, co uczniowie myślą o własnych możliwościach.

Zobacz więcej

Nauczyciel dla ucznia - uczeń dla nauczyciela

Dobry nauczyciel kształtuje zachowania ucznia nie pouczeniami, lecz własnym przykładem. Tylko nauczyciela dającego dobry przykład uczeń może obdarzyć zaufaniem. A w procesie wychowania zaufanie jest konieczne. I to nauczyciel powinien je zdobyć, bo on kształtuje osobowość ucznia.

Zobacz więcej

Work-life balance - jak się bronić przed wypaleniem

Dobry nauczyciel jest zaangażowany emocjonalnie w swoją pracę, troszczy się o uczniów, ma poczucie odpowiedzialności za innych. Jego praca polega na dawaniu siebie. Dlatego szczególnie narażony jest na nadmierną eksploatację sił i zasobów psychicznych, które mogą prowadzić do wypalenia zawodowego.

Zobacz więcej

Warsztaty na manowcach

Polskie szkoły opanowała moda na zajęcia warsztatowe. To dobrze, bo metody aktywne efektywniej rozwijają uczniów. Jednak bezkrytyczne stosowanie wszystkich dostępnych w książkach ćwiczeń może przynieść więcej szkody niż pożytku.

Zobacz więcej

Aby oczekiwania były trafne

Gdy nauczyciel rozpoczyna pracę z nową klasą, formułuje zróżnicowane oczekiwania dotyczące edukacyjnych osiągnięć poszczególnych uczniów. Jest to naturalne i nieuniknione. Powinien jednak zdawać sobie sprawę, że te oczekiwania wpływają na jego sposób postępowania względem konkretnych uczniów, a co za tym idzie – na ich osiągnięcia szkolne.

Zobacz więcej

Szkolne rozmowy w tłoku

Zniechęceni i krnąbrni uczniowie kontra wyniośli i aroganccy nauczyciele. Tak wyglądają relacje w polskiej szkole. Czy możliwy jest dialog między uczniami i nauczycielami? Czasami wydaje się to nieosiągalne. A przecież bez dialogu trudno wyobrazić sobie efektywny proces nauczania i wychowania.

Zobacz więcej

Negocjacje przy tablicy

Czy negocjacje z uczniami mogą wpływać na ich oceny? Tak. Uczniowie, którzy ustalają z nauczycielem sposób i tempo zaliczania kolejnych partii materiału, mogą zaplanować proces uczenia się. Świadomie ponoszą konsekwencje swoich niepowodzeń i wyciągają z nich wnioski. Zrzucanie winy na brak czasu nie wchodzi w grę, bo przecież sami ustalili zasady.

Zobacz więcej

Siła tkwiąca w emocjach

Szkoła jest miejscem pełnym emocji. Nauczyciel codziennie pracuje z własnymi i cudzymi emocjami. Może to robić świadomie i refleksyjnie, może też próbować ignorować ten aspekt życia. Takie "zaniedbanie" nie sprawi jednak, że nie będzie miał z nim do czynienia.

Zobacz więcej

Szkolny Rynek i Klan

W wielu polskich szkołach panuje ponura atmosfera, bo dyrektor wymaga od nauczycieli, by wycisnęli z uczniów ostatnie soki w walce o pierwsze miejsca w rankingach szkół. Taka organizacja pracy zabija twórczość, zamieniając szkołę w... szkołę przetrwania. Czy można zmienić tę sytuację?

Zobacz więcej

O motywowaniu punktami

Ocenianie to nie tylko stawianie stopni. Formą oceniania jest wszystko, co mówi i robi nauczyciel w kontakcie z uczniem. Gdy potakuje lub przecząco kręci głową, gdy się uśmiecha lub okazuje dezaprobatę – przekazuje uczniowi swoją ocenę jego działania. I nie jest istotne, czy takie jest zamierzenie nauczyciela. Ważne, że w ten sposób interpretuje je uczeń.

Zobacz więcej

Trzeba pomóc zdolnym i uzdolnionym!

Czy szkoła zawsze potrafi odkryć i wspierać różnorodne uzdolnienia i talenty uczniów? Praktyka pokazuje, że w miarę dobrze funkcjonują w szkole ci zdolni i skuteczni. Niestety, uczniowie uzdolnieni, twórczy czy utalentowani na wsparcie i pomoc szkoły nie mogą liczyć. Pokazują to wyniki badań.

Zobacz więcej

Jedynak w szkole (cz. I)

Liczba jedynaków w klasach systematycznie wzrasta. Jedynacy mają specyficzne cechy osobowości. Nauczyciele mogą zrobić wiele, aby dopomóc wydobyć im pozytywne właściwości ich usposobienia, a zminimalizować oddziaływanie tych cech, które stanowią dla nich obciążenie w relacjach z innymi.

Zobacz więcej

Przeciw nierówności. Jak uchronić dzieci przed trudnościami szkolnymi?

Szkoła, zamiast wyrównywać szanse edukacyjne, pogłębia nierówności. System edukacyjny nie wspiera dzieci z rodzin biednych i grup ryzyka. Jak można im pomóc? Trzeba umożliwić im edukację przedszkolną, bo to najskuteczniejszy sposób na wyrównywanie szans edukacyjnych.

Zobacz więcej

O potrzebie pomiaru efektów pracy nauczyciela

Bardzo trudno jest zmierzyć efekt pracy nauczyciela. Sami pedagodzy mają z tym problem. Nie zawsze bowiem ich praca i wyraźne postępy uczniów przekładają się na wysokie wyniki egzaminów zewnętrznych. A przecież na podstawie właśnie tych wyników rozliczane są szkoły, a więc i nauczyciele.

Zobacz więcej

Drogi i bezdroża pomocy psychologiczno-pedagogicznej

Okazuje się, że można rozwiązać problem współpracy szkół z poradniami psychologiczno-pedagogicznymi. W podkrakowskiej gminie specjaliści z niepublicznej poradni diagnozują dzieci w ich miejscu zamieszkania, a następnie z nauczycielami opracowują plan pracy z uczniem i wspólnie go wdrażają. Wszyscy na tej współpracy korzystają, a najbardziej dzieci.

Zobacz więcej

Rozwiązujemy problem - scenariusz lekcji

Ten scenariusz można wykorzystać do zrealizowania zajęć nie tylko godzin wychowawczych, ale i każdej innej lekcji, jeśli chcemy z uczniami rozwiązać jakiś problem. Może być też wykorzystany na posiedzeniu rady pedagogicznej do przeanalizowania szkolnych problemów i ustalenia planu działania.

Zobacz więcej

W przerwie - Lęk przed panią

Dzwonek na długą przerwę. Nauczyciele spotykają się w pokoju nauczycielskim. Rozmawiają przy kawie. Porównują obserwacje, opowiadają o bieżących kłopotach, wzajemnie sobie doradzają. Pragniemy, abyście także na łamach "Psychologii w Szkole" znaleźli chwilę na przerwę i otrzymali od kolegów i koleżanek nauczycieli odpowiedzi na nurtujące Was pytania. Przedstawiony problem i rady udzielane przez nauczycieli komentuje prof. Jarosław Jagieła. Czekamy na Wasze listy.

Zobacz więcej