Psychologia w szkole - 2 / 2007 / Spis treści

Wstęp

Na lato szczególnie...

Wszystkie urządzenia mają swoją instrukcję obsługi. Jest potrzebna abyśmy wiedzieli, co do czego przyłączyć, żeby działało i służyło niezawodnie. A Ty, Drogi Nauczycielu, czy wiesz, co zawiera Twoja instrukcja obsługi? Wszak Twoim "narzędziem pracy" jesteś Ty sam.

Zobacz więcej

Subiektywizm oceniania, czyli... nauczyciel też człowiek

Oceniamy wszyscy, bo na tej podstawie podejmujemy różne decyzje życiowe. Kupno określonego towaru, wybór formy spędzenia wakacji czy zaprzestanie kontaktów z ulubioną dotychczas sąsiadką, są wynikiem naszego prywatnego aktu oceny. Sami też (oraz co najwyżej nasi najbliżsi) ponosimy konsekwencje błędnych ocen. Jednak, gdy ocenianie nastawione jest na kontrolowanie pewnych społecznie ustalonych celów, na przykład edukacyjnych, sytuacja jest odmienna.

Zobacz więcej

Nauczyciel-mistrz

Jeżeli szkoła ma przygotowywać do życia we współczesnym i przyszłym (dla nas, nauczycieli, już nieosiągalnym) świecie, to musimy inaczej uczyć. Czynności nauczyciela typu: przekazać, utrwalić, sprawdzić stopień opanowania wiedzy, powinny stać się reliktem przeszłości. Jak wychować człowieka kreatywnego, realizującego twórczy styl życia? W tym zadaniu sceną staje się nonkonformizm edukacyjny, a głównymi aktorami – i to się nie zmienia – uczeń i nauczyciel.

Zobacz więcej

Zapobiec kryzysowi, czyli o grupach wsparcia dla nauczycieli

Nauczyciele „pracują sobą”, dlatego są szczególnie narażeni na wypalenie zawodowe. To ryzyko zwiększają problemy z tzw. uczniami trudnymi, budzą one bowiem silne emocje - a te „nieprzepracowane” powodują frustrację, poczucie bezsilności i bezradności. Nauczycielowi mogą pomóc profesjonalne grupy wsparcia.

Zobacz więcej

Wielka Improwizacja? O działaniu refleksyjnych praktyków

Najlepsi profesjonaliści wiedzą więcej niż potrafią opisać słowami. W swojej pracy nie mogą polegać tylko na wyuczonych w szkole formułkach, muszą raczej opierać się na pewnej improwizacji, której nauczyli się w praktyce, czyli na „refleksji w działaniu”.

Zobacz więcej

Szymon jest niegrzecznym uczniem

Na czym warto się skupić, gdy uczeń zachowuje się niewłaściwie? Przede wszystkim należy odpowiednio reagować na jego zachowanie. Chodzi o to, by reprymenda była informacją: co było zrobione źle, a nie etykietą: "jesteś głupi", "niegrzeczny", "podły". Warto też obserwować siebie, czy wszystkich traktujemy jednakowo. A może jednym uczniom pozwalamy na więcej (tym z etykietą "grzeczny"), a innym na mniej (tym z etykietą "niegrzeczny")? Dziecko określane jako niegrzeczne często "zbiera zapłatę" za całokształt swoich działań...

Zobacz więcej

Zdolni także ci mniej zdolni

Karol jest bardzo zdolnym uczniem, a Jaś - nie bardzo. Taka sytuacja w klasie zdarza się dość często. Czy „mało zdolny” oznacza, że Jaś jest nieinteligentny, czy po prostu zaniedbany? Jak z Karolem pracować - wiemy doskonale. Gorzej z Jasiem. Czy istnieje sposób na to, aby dotrzeć do mniej zdolnego ucznia i nauczyć go tego wszystkiego, czego potrafimy nauczyć bardzo zdolne dziecko?

Zobacz więcej

Zasady skutecznej edukacji

Co to znaczy skuteczna edukacja? Wiele osób powiedziałoby, że to po prostu atrakcyjna edukacja. Przekonanie to leży zapewne u podłoża coraz częstszego stosowania w nauczaniu metod aktywizujących. Metody te bez wątpienia podnoszą atrakcyjność nauki, ale czy czynią proces nauczania skutecznym? Niekoniecznie. Atrakcyjne techniki i metody nauczania to przecież jedynie środki, które mogą, ale nie muszą, doprowadzić do właściwego efektu.

Zobacz więcej

Jak wykorzystać wiedzę potoczną ucznia

Uczeń zdobywa wiedzę nie tylko w szkole. Uczy się, obserwując otaczający świat, a teraz coraz częściej wykorzystuje do nauki różne media - telewizję, Internet. Zdobyta w ten sposób wiedza potoczna (bo jeszcze nieusystematyzowana) może być wykorzystana przez nauczyciela w procesie nauczania danego przedmiotu.

Zobacz więcej

Samospełniające się proroctwa nauczycieli

Musimy zdać sobie sprawę z tego, że nasze oczekiwania względem ucznia mogą decydować o jego osiągnięciach szkolnych. Jeśli nauczyciel z góry założy, że uczeń jest słaby, to jego proroctwo ma szansę spełnić się w stu procentach. Ale też samospełniające się proroctwo działa w drugą stronę - wpływa na wzrost osiągnięć szkolnych uczniów. Dlatego warto poznać ten mechanizm.

Zobacz więcej

Skinner i jego maszyny uczące

Burrhus Frederic Skinner zaliczany jest do głównych przedstawicieli behawioryzmu. Wśród jego zasług wyróżnia się wprowadzenie do badań nad uczeniem się kategorii działań sprawczych, które są efektem aktywności człowieka wzmacnianej przez następujące po niej bodźce (nagrody lub kary). Określa go się też mianem twórcy utopijnego programu „inżynierii społecznej”. Natomiast znacznie mniej mówi się o jego pracach dotyczących usprawniania procesu nauczania, a zwłaszcza nauczania programowanego.

Zobacz więcej

O różnicach między rodzicami i nauczycielami

Społeczne i kulturowe role rodziców i nauczycieli zdecydowanie się różnią. Rodzice odpowiedzialni są za wszystko, co dzieje się z ich dziećmi (za opiekę, wychowanie, dbanie o ich dobro). Natomiast nauczycieli można opisać jako racjonalnych i bezstronnych przewodników, odpowiedzialnych za realizację celów socjalizacyjnych i edukacyjnych.

Zobacz więcej

Etapy edukacyjne jako źródło kryzysu

Dziecko przeżywające kryzys to „chleb powszedni” tak dla rodzica, jak i nauczyciela. Jednak wiedza na temat tego, dlaczego akurat teraz, w danej chwili, dziecko przeżywa kryzys nie jest już tak oczywista. Warto zatem udać się w podróż w poszukiwaniu źródeł kryzysu, aby nie tylko stwierdzić, że dziecko przeżywa kryzys, ale przede wszystkim by umieć pomóc dziecku ów kryzys przełamać.

Zobacz więcej

Neuropedagogika - przyszłość nauczania

Jeżeli uczeń ma problemy w nauce, to znaczy, że nauczyciel zastosował nieefektywne strategie nauczania. Mówi o tym neuropedagogika, oparta na nowych badaniach dotyczących indywidualnych preferencji uczniów. Już niedługo zdolności ucznia nie będzie się mierzyć ilorazem inteligencji, nieużyteczne staną się etykietki: mądry uczeń, głupi uczeń.

Zobacz więcej

Pożytki płynące z... konfliktów

Czy życie bez konfliktów jest możliwe? Raczej nie. Nie ma chyba osoby, która chociaż raz w życiu nie była „stroną” w kłótni. Jeśli zatem nie da się konfliktu uniknąć, należy go... oswoić. Czyli - innymi słowy - poznać przyczyny powstawania, a także sposoby zażegnywania konfliktów.

Zobacz więcej

Gdy dziecko odmawia jedzenia

Dla wielu z nas zaburzenia odżywiania są czymś niejasnym, a nawet tajemniczym. Ich źródeł starają się dociec lekarze, terapeuci, nauczyciele, a przede wszystkim chcą je zrozumieć rodzice chorych. Jak to możliwe, że dziecko czy młody człowiek odmawia jedzenia? Nauczyciele mogą wesprzeć dziecko i jego rodziców w walce z chorobą.

Zobacz więcej

Wychowawczyni wychowawczyń

Stefania Marciszewska-Posadzowa na trwałe zapisała się w dziejach polskiej oświaty jako organizatorka wychowania przedszkolnego i systemu kształcenia wychowawczyń w Polsce. Angażowała się zarówno w proces tworzenia instytucji opiekuńczo-wychowawczych i kształcących, jak również przedstawiła własną wizję modelu wychowania dziecka, wprowadzając wiele elementów, które są dzisiaj podstawą nowoczesnej pedagogiki przedszkolnej.

Zobacz więcej