Psychologia w szkole - 2 / 2006 / Spis treści

Wstęp

Na lato szczególnie...

Z pozoru ocenianie jest jednym z prostszych zadań nauczyciela: gdy uczeń umie, dostaje dobrą ocenę, gdy nie umie – dostaje jedynkę. Mało kto jednak zdaje sobie sprawę z tego, że nauczyciel ocenia zachowanie ucznia niemal bez przerwy – gestami, słowami, mimiką. Mało kto też uświadamia sobie, jak trudną sztuką jest takie ocenianie, żeby równocześnie skarcić ucznia i zmobilizować do właściwego postępowania, i jak łatwo można go skrzywdzić zbyt surową lub zbyt entuzjastyczną oceną. Jak zatem oceniać? Co to jest ocenianie kształtujące, dlaczego warto je stosować i jak to robić? Piszą i mówią o tym Ewa Borkowska, Bożena Potocka, Danuta Sterna i Przemysław Bąbel.

Zobacz więcej

Szanuj ucznia swego i oceniaj sprawiedliwie

Ważne jest, aby oceniać zaangażowanie ucznia, a nie tylko końcowy efekt, czyli odpowiedź czy sprawdzian. Jeżeli nawet odpowiada niezbyt sprawnie, ale widać, że zrobił postęp, że włożył wiele wysiłku w przygotowanie się, to oceniać trzeba właśnie ten postęp i wysiłek, a nie to, jak wypada na tle klasy - uważają Bożena Potocka i Ewa Borkowska.

Zobacz więcej

Ocenianie inne niż wszystkie

Edukacja stoi przed ścianą i już nie może iść do przodu. Trzeba więc zmienić kierunek. Ocenianie kształtujące daje nadzieję na dobry kierunek zmian. Jest bardzo efektywnym sposobem podnoszenia osiągnięć uczniów, szczególnie mających trudności w nauce. Skutecznie przygotowuje młodych ludzi do uczenia się przez całe życie, co jest konieczną umiejętnością we współczesnym świecie.

Zobacz więcej

Niedoceniana moc oceniania

Niezmiernie ważna jest umiejętność takiego oceniania, aby uczeń zaczął się zachowywać w sposób pożądany przez nauczyciela. Jednak właściwy dobór wzmocnień i kar to dopiero połowa sukcesu pedagogicznego. Nie mniej ważna jest umiejętność przeciwdziałania zagrożeniom płynącym ze stosowania niewłaściwych wzmocnień i kar - szczególnie tym, które mają trwały wpływ na funkcjonowanie ucznia.

Zobacz więcej

Gdy uczeń patrzy w sufit

Wywołany do tablicy 9-letni Adam ma właśnie odpowiedzieć na trudne pytanie. Stara się przypomnieć sobie coś, czego się wczoraj nauczył, gdy nagle słyszy głos nauczyciela: ?Nie masz co tak oczu wznosić do góry, na suficie odpowiedzi nie znajdziesz!?. Klasa wybucha śmiechem. Adam, wybity z procesu przypominania, orientuje się, że rzeczywiście patrzył do góry. Speszony, stara się zapanować nad swoimi niesfornymi gałkami ocznymi. Patrząc już wprost na nauczyciela, ponownie próbuje przypomnieć sobie potrzebne informacje, ale wspomnienia nie chcą się pojawić w jego umyśle. Tłumiąc płacz, siada z kolejną oceną niedostateczną?

Zobacz więcej

O czym mówią pytania

Dzienniczki pytań uczniów wymyślił mój ojciec. Dzięki tej metodzie jego uczniowie znacznie lepiej radzili sobie z opanowaniem nowego materiału, więcej rozumieli, osiągali lepsze wyniki. Możliwość zadawania pytań nauczycielowi motywowała ich do aktywnego uczestnictwa w lekcjach, zachęcała do podjęcia dialogu. Może ktoś spróbuje wykorzystać dzienniczki dzisiaj...

Zobacz więcej

Specjalista od przyjaźni potrzebny od zaraz

O tym, czy dziecko jest akceptowane i lubiane przez rówieśników decyduje kilka czynników. Najważniejsze są jego umiejętności społeczne i sposób wyjaśniania własnych sukcesów i porażek. Tego możemy je nauczyć.

Zobacz więcej

Śmiech wart szkoły

Obserwując reakcje uczniów na sytuacje humorystyczne, nauczyciel może bardzo wiele się dowiedzieć o swoich podopiecznych. Nie powinien jednak wykorzystywać humoru do tego, żeby ucznia poniżyć czy ośmieszyć. Nie może też pozwolić, aby śmiech zaczął dominować w klasie. Musi znaleźć złoty środek, który pozwoli mu wykorzystywać humor jako skuteczne i bezpieczne dla wszystkich narzędzie wychowawcze.

Zobacz więcej

Każdy jest konformistą

Konformistami są uczniowie, konformistami są nauczyciele - prawdopodobnie nie ma świecie osoby, która nie przejawia zachowań konformistycznych w ścisłym znaczeniu tego słowa. Należy jednakże pamiętać, że nie zwalnia to nas z obowiązku myślenia. Zwłaszcza wtedy, gdy konsekwencje naszych działań dotykają nie tylko nas, ale i osoby w jakikolwiek sposób od nas zależne.

Zobacz więcej

Niewłaściwi ludzie w niewłaściwym miejscu

Większość nauczycieli dobrze wypełnia swoje obowiązki, uczniów traktuje życzliwie i stwarza im optymalne warunki rozwoju. Jednakże są i tacy, którzy ranią uczniów i zniechęcają do nauki. Ignorują osiągnięcia podopiecznych, za to widzą i komentują wszystkie ich błędy i potknięcia. Wprawdzie to margines współczesnej szkoły, ale nie powinien w ogóle istnieć.

Zobacz więcej

Trening Zastępowania Agresji (część 2)

Uczniowie agresywni postrzegają rzeczywistość w sposób zniekształcony. Nawet jeżeli wiedzą, jak zachować się prospołecznie i czego nie robić w złości, to i tak wybierają zachowania agresywne. Trening Zastępowania Agresji (ART) ma wyrównać istniejące deficyty i nauczyć młodzież, co robić (umiejętności), czego nie robić (kontrola złości) oraz dlaczego coś robić, a czegoś nie robić (wnioskowanie moralne).

Zobacz więcej

Warsztaty na złagodzenie agresji

Agresję w szkole często powoduje brak zrozumienia i podziały między uczniami, nieufność wobec kolegów i nauczycieli. Dlatego wychowawca musi sprowokować sytuację, w której młodzi ludzie będą mieli okazję ze sobą porozmawiać, a przez to lepiej się poznać. Dobrym sposobem jest zorganizowanie warsztatów integracyjnych, sprzyjających lepszemu poznaniu się, zrozumieniu, zaufaniu, akceptacji.

Zobacz więcej

Wychowanie w rodzinie do życia

Rodzice coraz częściej spychają na szkołę odpowiedzialność za wychowanie swoich dzieci. Tymczasem badania poznańskich psychologów nie pozostawiają żadnych wątpliwości: to przede wszystkim rodzina - panująca w niej atmosfera i stosowane style wychowania - decyduje o tym, jakim człowiekiem będzie mały Jaś czy mała Ania.

Zobacz więcej

Klasowa orkiestra pod dyrekcją nauczyciela

Choć wszyscy uczymy się przez całe życie, to jednak każdy z nas ma swój własny styl uczenia. W szkole niezmiernie ważne jest, żeby nauczyciel potrafił rozpoznać style uczenia się swoich uczniów i tak prowadzić zajęcia, aby każdy z jego podopiecznych maksymalnie na nich skorzystał. To trudne, ale absolutnie możliwe.

Zobacz więcej

Nauczyciele starzy i młodzi

W każdym miejscu pracy mogą się pojawić konflikty pokoleniowe. W szkole bywa to szczególnie widoczne. Młodzi nauczyciele zarzucają starszym schematyzm, brak nowoczesności, nienadążanie za zmianami i nowymi tendencjami w oświacie. Starzy uważają, że młodzi mają wygórowane oczekiwania, nie potrafią bezinteresownie zaangażować się w swoją pracę. Podkreślają, że przygotowanie zawodowe młodych nauczycieli wyniesione ze studiów jest niewystarczające. Wydaje się, że znalezienie porozumienia czy choćby pewnych elementów kompromisu pomiędzy nimi nie jest możliwe.

Zobacz więcej

Ryzyko w szkolnym mundurku

Dzieci zazwyczaj nie uświadamiają sobie otaczających je zagrożeń, nie przewidują też niebezpiecznych skutków swoich poczynań – są zorientowane na odnoszenie sukcesów: zaimponowanie kolegom, wygranie zawodów sportowych. Obawy i lęki przed ewentualnymi urazami odpędzają przekonaniami w rodzaju: "Mnie się to nie zdarzy; mnie to nie dotyczy". W konsekwencji podejmują często ogromne, zupełnie niepotrzebne ryzyko i stają się ofiarami wypadków, również śmiertelnych.

Zobacz więcej

Wysokie progi

Szkoła może wyzwalać w dzieciach ukryte dotąd lęki i fobie, ujawniać problemy skrywane w czterech ścianach rodzinnych domów uczniów. Może też sama przyczyniać się do wystąpienia różnorodnych zaburzeń. Nie na darmo więc badacze ukuli termin „nerwica szkolna”.

Zobacz więcej

Pierwszy skaut Rzeczpospolitej

Jedną z najważniejszych postaci w dziejach polskiej pedagogiki, a z całą pewnością najważniejszą w historii polskiego harcerstwa jest Andrzej Małkowski, twórca i propagator skautingu na ziemiach polskich, nauczyciel, wychowawca, przyjaciel młodzieży...

Zobacz więcej