Psychologia w szkole - 2 / 2005 / Spis treści

Wstęp

Na lato szczególnie...

Bullying, czyli przemoc rówieśnicza w szkołach, to temat spędzający sen z powiek niejednemu nauczycielowi. Jak dochodzi do sytuacji przemocy? Na jakie znaki ostrzegawcze nauczyciel powinien zwrócić uwagę i co może zrobić, gdy przemoc stanie się faktem? O fizycznym i psychicznym znęcaniu się nad słabszymi uczniami pisze Jakub Kołodziejczyk.

Zobacz więcej

Arteterapia - poza schematem szkolnej ławki

Gdy zawodzą tradycyjne sposoby pracy z uczniem, warto czasem sięgnąć do innych metod - zwłaszcza jeżeli mamy do czynienia z dzieckiem przewlekle chorym, niepełnosprawnym lub niedostosowanym społecznie. Jednym z rozwiązań może być wtedy arteterapia - terapia poprzez sztukę. Autorka opisuje różnorodność technik wykorzystywanych w tej metodzie i pokazuje, jak szerokie może być jej zastosowanie.

Zobacz więcej

Czy szkoła ma płeć?

Każdy z nas chodził kiedyś do szkoły. Jakie mamy wspomnienia z tego okresu? Szkolne fartuszki, elementarz, dziewczynki siedzące w ławkach z dziewczynkami, a chłopcy z chłopcami, osobne lekcje „wychowania technicznego”, na których chłopcy uczyli się przybijać gwoździe, a dziewczynki gotować. Być może słyszeliśmy od nauczycieli, że chłopcy lepiej niż dziewczynki radzą sobie z przedmiotami ścisłymi, za to mają trudności w przedmiotach humanistycznych, i że nic na to nie można poradzić, bo to naturalne. Tymczasem to wcale naturalne nie jest. Mamy do czynienia ze stereotypowym wyobrażeniem, samospełniającą się przepowiednią, której skutki odczuwać możemy przez całe życie.

Zobacz więcej

Nauczycielu, nie uciekaj

W Polsce rocznie ucieka z domów prawie 10 tysięcy nastolatków. Większość tych zaginięć ma szczęśliwy finał, ale niektóre kończą się tragicznie. 25 maja obchodzimy Międzynarodowy Dzień Dziecka Zaginionego. Zbliżające się wakacje to czas, w którym liczba ucieczek i uprowadzeń znacznie wzrasta. Co powinien wiedzieć nauczyciel, by przed letnią przerwą szczerze podyskutować z uczniami na temat ucieczek i związanych z nimi zagrożeń? Rozmawiamy o tym z Ewą Jakoniuk, psychoterapeutką, koordynatorką programu "Nie uciekaj" w Fundacji ITAKA.

Zobacz więcej

Portret wychowawcy: Celestyn Freinet

Co sprawia, że myśli wielkich pedagogów są wciąż aktualne - zarówno w teorii, jak i w praktyce? Dzięki czemu tak wiele wątków z klasycznych już dzieł możemy odnieść do współczesnych realiów edukacyjnych? Te pytania autorka próbuje odnieść do koncepcji pedagogicznej Celestyna Freineta, poszukując w niej trwałych i nieprzemijających wartości, mających znaczenie dla wszystkich, którzy chcą z refleksją spojrzeć na rozwój i kształcenie dziecka.

Zobacz więcej

Jak przemóc szkolną przemoc

Agresja i przemoc to zachowania wymieniane jednym tchem podczas dyskusji o problemach, z którymi borykają się dziś nauczyciele. Termin „przemoc” często jest używany jako synonim zachowania agresywnego. Można do tego dodać jeszcze inne słowa o różnym zabarwieniu emocjonalnym, jak tyranizowanie, dokuczanie lub ostatnio wprowadzony do naszego języka termin bullying, oznaczający fizyczne lub psychiczne znęcanie się nad słabszymi. Nie chodzi tu o pojedyncze zdarzenia, gdy występujący przeciwko sobie uczniowie dysponują podobną siłą, lecz o powtarzające się sytuacje, w których pojawia się widoczna dysproporcja między sprawcą przemocy a ofiarą.

Zobacz więcej

Bezpieczna szkoła

Zachowania młodzieży stają się coraz bardziej brutalne - takie zaniepokojone głosy płyną z różnych środowisk. Są one dodatkowo wzmacniane przez media, które często donoszą o pojawiających się w szkołach narkotykach, wymuszeniach czy agresywnych zachowaniach, kierowanych także wobec nauczycieli. Czy rzeczywiście taki jest obraz współczesnej polskiej szkoły - agresja, narkotyki i przemoc?

Zobacz więcej

Gimnazjum wirtualne miejscem (niedo)rozwoju ucznia

Dla ucznia, który kończy podstawówkę, gimnazjum to początek nowej drogi. Czeka go inna, doroślejsza rzeczywistość. To wyzwanie, ale i naturalna kolej rzeczy - zadanie rozwojowe, kolejny krok ku dorosłości. Jednak nie wszyscy młodzi ludzie mogą doświadczyć tej cezury. Część z nich po ukończeniu podstawówki w zasadzie jej nie opuszcza. Naukę kontynuują w tzw. gimnazjum wirtualnym - tworze, który nie sytuuje się stabilnie w żadnej edukacyjnej przestrzeni. Nie jest już bowiem podstawówką, nie jest też pełnowartościowym gimnazjum, ulokowanym w odrębnym budynku, z własną kadrą nauczycielską i zapleczem technicznym. Jakie są doświadczenia uczniów uczęszczających do takich szkół?

Zobacz więcej

Dysleksja a nauczanie języków obcych

Znajomość chociaż jednego języka obcego to norma współczesności. Dlatego nauka angielskiego czy niemieckiego rozpoczyna się wcześnie, bo już w przedszkolu. Nauczyciele starają się sprostać temu wyzwaniu. Jednak gdy w klasie pojawi się uczeń z dysleksją, nie zawsze wiedzą, co robić. Autorka pokazuje, na czym polegają trudności w nauce języków obcych u osób z dysleksją, i doradza, jak z takimi osobami pracować, by uzyskać najlepsze efekty.

Zobacz więcej

Narcyzm a szkoła

Polska szkoła coraz mocniej wpisuje się w model narcystycznej kultury. Wartość danej instytucji mierzy się dziś liczbą laureatów olimpiad i absolwentów, którzy dostali się na studia, czyli weszli do wąskiego grona "lepszych". Pozostali (a jest ich większość) często kończą naukę z poczuciem, że im się nie udało. Widmo sukcesu unosi się nad szkołą jak uśmiechnięty wampir. A przecież "wygranie życia" wcale w prosty sposób nie zależy od powszechnie rozumianego sukcesu. O tej oczywistości nikt zdaje się nie pamiętać. Poniższy tekst jest wyrazem niepokoju o kształt i losy dzisiejszej szkoły, a także – w szerszym kontekście – o naszą współczesną kulturę, której szkoła zawsze była i jest niezbywalną częścią.

Zobacz więcej

Kary i nagrody

Każdy został kiedyś ukarany i każdy wymierzył jakąś karę. Czasem powodowało to zmianę zachowania, a czasem wręcz przeciwnie. Nauczyciel w procesie nauczania i wychowania często sięga po kary i nagrody, nie zawsze będąc przekonanym o słuszności ich stosowania. Autorka wyjaśnia, kiedy i dlaczego kara jest skuteczna, a kiedy lepiej zastąpić ją nagrodą.

Zobacz więcej

O karze

Stosowanie kar - zwłaszcza w dziedzinie wychowania i terapii - stało się przedmiotem szerokiej dyskusji. Czy kara zawsze jest czymś złym? Kiedy jej wymierzenie znajduje usprawiedliwienie? Czy karanie mamy w genach? Jak się okazuje, nie ma jednoznacznych odpowiedzi na te pytania, a ludzkie działania w zakresie stosowania kar wciąż dalekie są od ideału.

Zobacz więcej

Recepta na zdrowy styl życia

Nie wystarczy mieć zdrowe ciało, żeby być zdrowym. Dzięki racjonalnym działaniom i właściwym nawykom możemy zachować zdrowie we wszystkich wymiarach naszego życia. Warto, by nauczyciel pokazywał uczniom, że są oni współtwórcami swojej osobowości i swojego życia. Autorki proponują przydatne do tego celu ćwiczenia, które można przeprowadzić w klasie szkolnej.

Zobacz więcej

Drugoroczni

Bardzo często już w połowie roku szkolnego uczeń i jego rodzice dowiadują się o zagrożeniu powtarzaniem klasy. Bagaż uczuć związanych z taką informacją jest przerażający i trudny do udźwignięcia.

Zobacz więcej