Psychologia dziś - 2 / 2017 / Spis treści

Praktycznie

rys. Jonathan Kitchen /gettyimages.com

Kto steruje mną?

Większość naszych decyzji zapada poza świadomością, coś, co nazwaliśmy wolną wolą, nie istnieje – tak brzmią, w sporym uproszczeniu, wnioski z eksperymentów Benjamina Libeta i jego kontynuatorów. Na ile takie twierdzenia są uprawnione?

Zobacz więcej

gettyimages.com

Nieświadomi naśladowcy

Obserwowanie agresywnych zachowań zwiększa prawdopodobieństwo powtórzenia ich przez widzów. Psychologowie nazywają to uczeniem się przez obserwację. To proces, którego sobie nie uświadamiamy.

Zobacz więcej

Ciuciubabka pod progiem

60 lat temu James Vicary ogłosił, że ma klucz, dzięki któremu potrafi zniewolić konsumentów i wpłynąć na ich decyzje: reklamy podprogowe. Oszustwo zdemaskowano, jednak sterowanie podświadomością nie jest całkowitą fantasmagorią.

Zobacz więcej

Polacy posłuszni do bólu

Posłuszeństwo w wykonywaniu poleceń innych mogą nas doprowadzić do tragedii. Zarówno w sferze jednostkowej, jak i w skali masowej, na przykład jako naród – mówi Dariusz Doliński, który przeprowadził pierwszą polską replikację eksperymentu S. Milgrama.

Zobacz więcej

www.youtube.com

Repliki eksperymentu Milgrama

Od ponad pół wieku wyniki eksperymentu Stanleya Milgrama nie dają naukowcom spokoju. Nieustannie wymyślane i przeprowadzane są jego repliki oraz badania na nim bazujące. I co rusz badacze odsłaniają nowe oblicza naszej uległości wobec autorytetów.

Zobacz więcej

rys. Yagi Studio/gettyimages.com

Uwaga na fundamenty z piasku

Pewne klasyczne eksperymenty obrosły mitami, które powoli wkraczają do akademickich podręczników. Te mity są szkodliwe dla psychologii i jej odbiorców.

Zobacz więcej

Chip Simons/gettyimages.com

Irracjonalni racjonaliści

Gdy wyznawane przez nas idee i poglądy bankrutują, rozsypują się w proch, często rodzi się w nas determinacja, by tym mocniej ich bronić. Dlaczego? Doskonale opisuje to teoria dysonansu poznawczego opracowana przez Leona Festingera.

Zobacz więcej

axlll/gettyimages.com

Tańczymy, jak nam grają, czyli siła oczekiwań

Uważamy się za niezależnych i samodzielnych. Jesteśmy przekonani, że inni mają na nas niewielki wpływ. A tymczasem zatrważająco często działamy pod wpływem oczekiwań innych. I nawet nie zdajemy sobie z tego sprawy.

Zobacz więcej

fot. Henrik Sorensen/gettyimages.com

Szczepionka na uległość

Wpływowi grupy ulegamy wszyscy, dzieje się to na rozmaite sposoby – wykazały liczne badania przeprowadzone wiele lat od eksperymentu Ascha. Szczepionką na konformizm są postawy... podobne do zachowań autystycznych.

Zobacz więcej

Adie Bush/gettyimages.com

Człowiek przed kreską

Bardzo trudno sprzeciwić się zdaniu większości, nawet gdy jesteśmy pewni, że jest ono błędne. A jednak słynny eksperyment Solomona Ascha pokazał, że w każdym z nas oprócz konformisty drzemie też buntownik.

Zobacz więcej

Kadry z filmu powtórzenie Artura Żmiejwskiego

Echa eksperymentu więziennego

Pierwszego dnia prof. Zimbardo powiedział do swoich współpracowników: „To chyba będzie bardzo nudne badanie”. Mylił się. Eksperyment nudny nie był. Zdemolował przy okazji kilka obowiązujących powszechnie założeń dotyczących wolności człowieka oraz źródeł zła.

Zobacz więcej

Saowenne Burarak/EyeEm/gettyimages.com

Zwykli okrutni ludzie

Jak to się dzieje, że zwykli ludzie w pewnych okolicznościach stają się oprawcami? Co się stanie, gdy dobrych ludzi umieścimy w złym miejscu? Np. w więzieniu...Eksperyment Philipa Zimbardo pokazuje, jak dramatycznie zmienia się wtedy zachowanie ludzi.

Zobacz więcej

Wikipedia, The Chronicle of Higher Education

Z prądem czy pod prąd?

Posłuszeństwo jest cnotą, cenioną i nagradzaną. Szczególnie posłuszeństwo wobec autorytetów. Czy jednak istnieją granice posłuszeństwa? Czy na polecenie kogoś ważnego gotów byłbyś porazić prądem i zabić niewinną osobę? Nie? Czy na pewno?

Zobacz więcej

Ryan McVay/gettyimages.com

Konieczne złudzenie wolności

Co się stanie, jeśli człowiek rzeczywiście uwierzy, że jego działania, myśli i poglądy są w jakiś sposób zdeterminowane, nie zależą do jego świadomości i wolnej woli?

Zobacz więcej

Trudna wolność

Jean Paul Sartre napisał kiedyś: „Człowiek jest skazany na wolność, ponieważ odkąd został wrzucony na świat, jest odpowiedzialny za swoje czyny”. Podobne idee pojawiają się w psychologii, gdzie wolność wiąże się ze swobodą wyboru.

Zobacz więcej