Efekt Pinokia

Zewnętrzne drgania wzbudzają zakończenia nerwowe w ścięgnach i informacja o stymulacji dociera do mózgowych ośrodków dotyku i ruchu. Efektem tego mogą być różne iluzyjne doznania rucho­mych części ciała, które pozostają w stanie spoczynku. Takie doznania są czasem bardzo nietypowe. Stymulacja ścięgna bicepsu przy jednoczesnym trzymaniu palcami nosa może powodować poczucie oddalania się ręki od twarzy i nienaturalne wydłużanie się nosa, co nazwano efektem Pinokia. Z kolei stymulacja ścięgna tricepsu ramiennego powoduje efekt odwrotny. Podstawowy problem związany z obrazem ciała dotyczy tego, w jaki sposób mózgowie radzi sobie z oceną kształtu i rozmiaru ciała, skoro nie ma specjalnych do tego receptorów (mamy za to specjalne receptory dotykowe, bólowe i kinestetyczne).
Henrik Ehrsson z Institute of Neurology w Londynie wraz z innymi badaczami wykorzystali zjawisko iluzji Pinokia do ustalenia neuronalnych mechanizmów rozpoznawania zmiany kształtów ciała. Osoby badane trzymały dłonie na talii i biodrach. Wibracja mięśni nadgarstków powodowała u większości z nich wrażenie jednoczesnego zginania się dłoni do wewnątrz (w stronę ciała) i zwężania się bioder i talii. Pomiar przy pomocy funkcjonalnego rezonansu magnetycznego wykazał, że podczas takiego iluzyjnego doznania współwystępuje szczególna aktywność w obszarach lewej przedniej części bruzdy śródciemieniowej (rys. Przy okazji aktywność tych obszarów była silniejsza wraz z coraz większym subiektywnym stopniem zwężania talii – czyli wraz z natężeniem doznania iluzji.
W badaniu zespołu Ehrssona warunki eksperymentalne zostały tak zaaranżowane, że mózgi osób badanych otrzymywały niezgodne informacje sensoryczne z drgających nadgarstków (informacja, że ręce są w stanie ruchu) i doznań dotykowych dłonie – talia (informacja, że ręce są w stanie spoczynku). Według autorów przedstawianych badań obszary śródciemieniowe, czyli obszary somatosensoryczne wyższego rzędu, prawdopodobnie uczestniczą w integrowaniu informacji dotykowej i proprioceptywnej z różnych części ciała po uprzedniej analizie w obszarach pierwszorzędowych. Taka integracja ma charakter aktywnej interpretacji i stąd zmiany w obrazie ciała.

Przejdź do słownika

comments powered by Disqus