Decentracja

przeciwieństwo centracji, zdolność ujmowania rzeczywistości – sytuacji, ludzi, problemów – z wielu różnych perspektyw. Wyróżnia się dwie postacie decentracji: poznawczą i społeczną. Pierwsza, to zdolność do uwzględniania w myśleniu jednocześnie wielu aspektów sytuacji problemowej i dostrzegania relacji między nimi (np. jakiś produkt jest droższy, ale za to lepszej jakości). Pojawia się około 7.-8. roku życia jako efekt rozwoju myślenia operacyjnego. Druga, zwana inaczej decentracją interpersonalną, to zdolność przyjmowania innych niż własny punktów widzenia. Kształtuje się ok. 8.-10. roku życia i pozwala zrozumieć, że ludzie, również ci najbliżsi, mogą mieć różne potrzeby, inaczej niż my doświadczać sytuacji. Dzięki decentracji możemy wejść w położenie innej osoby, spojrzeć na świat jakby jej oczami. Pozwala to trafniej spostrzegać innych ludzi, lepiej się z nimi porozumiewać i skuteczniej pomagać im, gdy tego potrzebują. Jeszcze szerzej ujmuje decentrację Melvin Feffer – jako umiejętność widzenia sytuacji społecznych z perspektywy różnych osób w niej uczestniczących i równoczesnego koordynowania tych perspektyw. Dzięki niej potrafimy modyfikować swoje działania w zależności od spodziewanej reakcji innych osób. Możemy wyjść poza swój sposób myślenia, spojrzeć na problem z różnych stron, również ze strony oponenta, nie tracąc jednocześnie własnej perspektywy.

Przejdź do słownika

comments powered by Disqus