Altruizm

- (łac. alter – inny, drugi) – to bezinteresowna troska o dobro innych ludzi i stawianie ich dobra ponad dobro własne. Pociąga to za sobą pomaganie, które sprawcy nie tylko nie daje żadnych zewnętrznych korzyści, ale czasem naraża go na zagrożenie i straty. Jak zauważa prof. John F. Dovidio, psycholog z Yale University, altruizm można zdefiniować w oparciu o dwa kryteria: po pierwsze, stosunek kosztów do zysków; po drugie, uwzględniając motywację osoby niosącej pomoc. Socjobiologowie, ekonomiści i zwolennicy teorii gier z reguły skupiają się na analizie zysków i strat. Z kolei psychologowie społeczni często uwzględniają motywację i definiują altruizm jako dobrowolne i zamierzone niesienie pomocy, gdy celem jest chęć poprawienia sytuacji innej osoby, przy braku egoistycznej motywacji. W rzeczywistości trudno to wykluczyć, są bowiem korzyści czysto wewnętrzne i niedające się zaobserwować, na przykład wzrost dobrego mniemania o sobie. Różne są motywy skłaniające nas do pomagania.

Według prof. Jane Piliavin, psychologa i socjologa, w sytuacji kryzysowej (wypadek, choroba) pomagamy ofiarom, by uniknąć lub zredukować nieprzyjemne emocje wywołane widokiem cudzego nieszczęścia. Teoria doboru krewniaczego zakłada, że częściej pomagamy krewnym niż obcym, co pozwala nam propagować własne geny, a im bliższy krewny, tym częstsza pomoc. Z kolei Robert Trivers, socjobiolog i antropolog, w teorii altruizmu wzajemnego przyjmuje, że pomagamy nie tylko krewnym, lecz także innym osobnikom własnego gatunku, co jest zachowaniem dla nas korzystnym, jeśli pomoc jest odwzajemniona. Pomaganie odwzajemniane jest powszechne w ludzkich społecznościach. Na przykład firmy nagradzające pracowników za zwiększony wysiłek zyskują jeszcze większą ich lojalność i wydajność pracy. Symulacje komputerowe oparte na dylemacie więźnia doprowadziły do wniosku, że w populacjach istnieje większa skłonność do zachowań altruistycznych, gdy są to populacje małe, osiadłe, i gdy system dłużej ewoluował.

Przejdź do słownika

comments powered by Disqus