Wariograf

-  (od łac. varius – różny i gr. graphein – pisać), inaczej poligraf – potocznie (choć niesłusznie) zwany jest też wykrywaczem kłamstw. Jego historia sięga XVII wieku, kiedy to Daniel Defoe w oparciu o pomiar tętna wykrył przestępcę. Za ojca współczesnej wariografii uważa się Williama Marstona, psychologa z Harvardu, który już w 1917 roku mierzył skurczowe ciśnienie krwi przesłuchiwanej osoby w celu stwierdzenia jej prawdomówności. W 1925 roku Leonard Keeler zarejestrował wniosek patentowy na aparat do rejestracji tętniczego ciśnienia krwi i dzięki niemu rozwiązał wiele zagadek kryminalnych. Wariograf rejestruje i analizuje różne, na ogół niezależne od woli osoby, reakcje sterowane przez autonomiczny układ nerwowy, takie jak przewodnictwo elektryczne skóry, tempo oddychania, ciśnienie krwi lub tętno.

Towarzyszą one przeżywanym emocjom, stąd na ich podstawie można wnioskować, czy osoba doświadcza stresu i pobudzenia emocjonalnego – na przykład w odpowiedzi na jakieś pytanie. Jeśli chcemy rozstrzygnąć, czy osoba mówi prawdę o jakimś zdarzeniu, czy nie – zadaje się jej pytania dotyczące tego zdarzenia oraz pytania kontrolne (neutralne lub o podobnym ładunku emocjonalnym, ale niezwiązane z interesującym nas zdarzeniem). Dzięki porównaniu reakcji fizjologicznych można określić, czy osoba reaguje tak samo, czy różnie na te dwa typy pytań.  Wariograf pozwala zatem wykryć nie tyle kłamstwo, co sygnały pobudzenia emocjonalnego, pojawiające się, gdy celowo mijamy się z prawdą. Mogą się one pojawić także wtedy, gdy ktoś mówi prawdę, lecz z innych powodów jest zdenerwowany i obawia się, jak zostanie przyjęte to, co mówi.

Przejdź do słownika

comments powered by Disqus