Parentyfikacja

- to termin stworzony przez psychiatrów Ivana Boszormenyiego-Nagya i Geraldine Spark – tak określają oni „odwrócenie ról” między dziećmi a rodzicami. Dziecko przyjmuje na siebie odpowiedzialność za życie i uczucia pozostałych członków rodziny. Jak mówią psychologowie systemowi, takie odwrócenie ról służy podtrzymaniu rodzinnej homeostazy. Według Ivana Boszormenyiego-Nagya i Geraldine Spark parentyfikacja jest obecna w życiu każdego dziecka, uczy je empatii, troski o innych i odpowiedzialności. Przeciwnego zdania jest psycholog rodzinny Salvator Minuchin – według niego parentyfikacja narusza granice, jakie dzielą świat dorosłych, rodziców, od świata dzieci. Doprowadza to do zachwiania równowagi hierarchii i władzy w rodzinie, powoduje nadmierne obciążenie dzieci obowiązkami należącymi do dorosłych. Dziecko poświęca własne potrzeby rozwojowe (uwagi, bezpieczeństwa, wsparcia), zajmując się potrzebami rodziców. Parentyfikacji sprzyjają psychiczne zaburzenia rodziców, alkoholizm, uzależnienia, kryzys małżeński, samotne rodzicielstwo. 

Można wyróżnić parentyfikację emocjonalną i instrumentalną, czyli egzystencjalną. Ta druga oznacza, że dziecko troszczy się o byt rodziny, przejmuje odpowiedzialność za różne prace domowe, gotuje, zajmuje się młodszym rodzeństwem, próbuje zdobyć pieniądze dla rodziny. Z kolei parentyfikacja emocjonalna oznacza troskę o emocjonalne potrzeby rodziców. Dziecko przyjmuje rolę rodzinnego terapeuty, interwenta kryzysowego lub mediatora. Wykazuje „czujność” na nastroje rodzica, dba o jego dobre samopoczucie.  Udowodniono, że parentyfikacja koreluje z różnymi zaburzeniami w dorosłym życiu: zaburzeniami nastroju, lękiem, zaburzeniami osobowości, narcyzmem, zaburzeniami odżywiania, depresją, uzależnieniem od alkoholu i autodestrukcją, brakiem umiejętności budowania więzi z innymi, trudnościami w podjęciu roli rodzica, trudnościami w rozpoznawaniu i nazywaniu uczuć, zaburzeniami psychosomatycznymi. Często odwrócenie ról, jakiego doświadczyły dzieci, powtarza się w ich własnej rodzinie – ci, którzy w dzieciństwie musieli podjąć role rodziców, często cedują dorosłe, odpowiedzialne role na swoje dzieci.

Przejdź do słownika

comments powered by Disqus