Moratorium

- (łac. odroczenie terminu) – w koncepcji kanadyjskiego psychologa klinicznego i rozwojowego Jamesa Marcii oznacza etap w rozwoju tożsamości. Marcia nawiązuje do myśli psychoanalityka i psychologa rozwoju Erika Eriksona, który twierdził, że rozwój trwa przez całe życie, a na każdym z jego etapów mamy inne zadania rozwojowe. Najważniejszym zadaniem okresu dorastania jest ukształtowanie tożsamości indywidualnej. To kształtowanie według Marcii dokonuje się w dwóch etapach.

Pierwszy etap, który przypada na wczesną fazę okresu dorastania, czyli między 10. a 16. rokiem życia, to eksploracja, czyli badanie otoczenia, eksperymentowanie i odkrywanie granic, czego nie wolno nigdy, a co wolno pod pewnymi warunkami, sprawdzanie swoich możliwości, nierzadko w ryzykownych działaniach. Drugi etap,przypadający na okres 16–20 lat, to podjęcie zobowiązania, zaangażowanie się w wybrany styl życia i system wartości oraz przyjmowanie odpowiedzialności za siebie i gotowość do ponoszenia konsekwencji swych wyborów. Przejście kolejno tych dwóch etapów pozwala osiągnąć dojrzałą tożsamość. Zdarza się jednak, że podjęcie zobowiązania następuje bez wcześniejszej eksploracji, np. syn podejmuje się dalej prowadzić kancelarię prawną ojca, nie sprawdzając nawet, czy mu to pasuje, ulegając oczekiwaniom rodziny.

Mówimy wtedy o tożsamości przejętej, inaczej lustrzanej. Niekiedy zaś osoby z różnych powodów zatrzymują się na etapie eksplorowania, czemu towarzyszy przedłużający się kryzys. Nie potrafią zaangażować się w nic na dłużej, kolejny raz zmieniają kierunek studiów, pracę, partnera życiowego i plany na przyszłość. Pozostają na etapie moratorium. Z badań Marcii wynika, że takie osoby cenią swoją niezależność, są niespokojne, doświadczają wielu konfliktów wewnętrznych i wahań emocjonalnych, nastawione są nonkonformistycznie, często się buntują.

Przejdź do słownika

comments powered by Disqus