Multifrenia

– termin zaproponowany przez psychologa społecznego Kennetha Gergena. Oznacza stan świadomości będący konsekwencją zmian technologicznych i kulturowych, w jakich żyjemy. Technologia pozwala nam być w nieustającym kontakcie z innymi ludźmi, pokonać przestrzeń i czas. Związki z innymi ludźmi zostają zwielokrotnione, co prowadzi do społecznego nasycania, zaludnienia i zwielokrotnienia naszego Ja. Ja jest zaludniane różnymi, nierzadko sprzecznymi, możliwościami bycia i cząstkowymi tożsamościami. Próbując wykorzystać te moż­liwości, popadamy w stan multifrenii. Wiąże się on z trzema konsekwencjami.

Pierwsza to zawrót głowy od nadmiaru tego, co cenimy. Coraz więcej jest tego, co musimy, chcemy, potrzebujemy. Każde pragnienie pociąga zobowiązania, ogranicza nas, aż stajemy się jego niewolnikiem. Drugą konsekwencją jest ekspansja nieadekwatności, uboczny skutek zaludnienia Ja. Poszerza się zakres kryteriów samooceny, które domagają się spełnienia. Zawsze jakieś pozostają niespełnione, każdy moment życia okupiony jest poczuciem winy. Po trzecie mulifrenia zagraża racjonalności. Wielość relacji przekłada się na wielość oczekiwań, sądów i przekonań. Do każdego stanowiska można znaleźć argumenty za i przeciw. Idea racjonalnego wyboru traci sens. Oczywisty dawniej wybór staje się tak złożony, że każda decyzja staje się męką.

Przejdź do słownika

comments powered by Disqus