Ejdetyzm

(od gr. eidçtikos – wiedzący, znający) to zdolność do przeżywania wyobrażeń w sposób tak wyrazisty, jak zdarzeń realnych, a także zdolność do przechowywania w umyśle przez pewien czas bardzo wyrazistych obrazów. Obrazy ejdetyczne – podobnie jak wyobrażenia – są to obrazy pamięciowe, cechujące się jednak znacznie większą wiernością i detalicznością. Niekiedy określa się je mianem pamięci fotograficznej. Zdolność tworzenia takich obrazów posiadał podobno niemiecki fizyk i filozof Gustaw Fechner, twórca psychofizyki i inicjator eksperymentalnych badań nad zjawiskami psychicznymi. 

Badania nad ejdetyzmem zapoczątkował Erich Jaensch. Ustalił kryteria występowania obrazów ejdetycznych. Część z nich ma charakter fenomenologiczny – na przykład badani twierdzili, że „widzą” obraz w tym samym miejscu, gdzie pojawił się wcześniej oglądany przedmiot; obrazy ejdetyczne trwają też dłużej niż zwykłe obrazy następcze. Inne kryteria oparte są na behawioralnych danych, np. zgodności między kierunkiem ruchu gałek ocznych a umiejscowieniem elementów w obrazie. 

Jak piszą Arthur i Emily Reber, widzenie ejdetyczne jest bardziej powszechne wśród dzieci niż u dorosłych, u których pojawia się niezwykle rzadko. Charles Stromeyer, badacz z laboratorium telefonicznego Bella, i Joseph Psotka, absolwent psychologii, opisują przypadek 23-letniej Elizabeth, artystki i nauczycielki – potrafiła ona składać obrazy złożone z 10 tys. kropek, które pokazywano jej raz do prawego, raz do lewego oka. Dopiero po złożeniu obrazów pojawiał się obraz przedmiotu. Elizabeth potrafiła go ujrzeć, co znaczy, że przez krótki czas musiała przechować w pamięci ogromną ilość elementów.

Przejdź do słownika

comments powered by Disqus