Akulturacja

– to ogół zjawisk powstałych w wyniku bezpośredniego lub pośredniego kontaktu/zderzenia kultur. Najczęściej termin ten używany jest zamiennie z pojęciem asymilacji. O akulturacji mówią głównie antropolodzy w odniesieniu do tradycyjnych społeczeństw, które zmieniają się pod wpływem kontaktu z kulturą zachodnią; z kolei socjologowie mówią o asymilacji na opisanie zmian w zachowaniu imigrantów. Zjawisko akulturacji opisuje, jak ludzie, którzy urodzili się i wychowali w jednej kulturze, radzą sobie z życiem w innej kulturze. 

Zgodnie z modelem socjologa Miltona Gordona akulturacja jest jednokierunkowym procesem, prowadzącym do pełnej asymilacji przybyszów w nowej kulturze. Z kolei John W. Berry twierdzi, że proces ten jest dwuwymiarowy – emigranci muszą odpowiedzieć sobie na dwa pytania: czy kultura, w której zostali wychowani, warta jest zachowania? oraz czy należy przyjąć kulturę, do której przybyli? Efektem rozważenia tych kwestii są cztery możliwe strategie akulturacyjne: integracja, asymilacja, separacja lub marginalizacja. Integracja polega na tym, że emigrant uczy się zachowań typowych dla nowej kultury, lecz także chce zatrzymać tradycję – język, przyjaciół i zwyczaje – ze swoich stron rodzinnych.

W zależności od sfery życia wybiera inne kultury, na przykład w pracy zachowuje się całkowicie zgodnie z wymogami kultury kraju, do którego przybył, zaś w domu podtrzymuje dawną tradycję. Jeśli przybysz stara się bezkrytycznie przejąć wszystkie obyczaje i zachowania typowe dla kultury, w której się osiedlił, mówimy o asymilacji, na przykład Turek muzułmanin po przybyciu do Niemiec mówi po niemiecku, je wieprzowinę, trzyma się z dala od innych Turków, nie interesują go losy kraju pochodzenia, a na pytanie, skąd jest, odpowiada: „z Bawarii” lub „z Nadrenii”. 

Jeśli jednak przybysz uzna, że nowa kultura nie podoba mu się, nie chce lub nie potrafi nauczyć się języka w nowym kraju, to oznacza separację. Taka osoba mieszka tylko wśród rodaków, uznaje tylko rodzime zwyczaje. Przybysz może też odrzucić obie kultury, czyli ulec marginalizacji. Są tacy, którzy przeżywają anomię, czyli alienację kulturową: albo odrzucają kultury, bo chcą być traktowani jako jednostki, a nie reprezentanci kultury, albo też aspirują do innej niż obie odrzucone kultury lub subkultury. Akulturacja i spotkanie z nową kulturą rodzi stres.

Niekiedy mówi się o szoku kulturowym. Kalvero Oberg zakłada, że przebiega on od miesiąca miodowego, czyli zachwytu obcą kulturą, poprzez dezorientację, czyli poczucie nieadekwatności, reintegrację, czyli odrzucenie obcej kultury, aż do autonomii i niezależności, gdy osoba zyskuje kompetencje potrzebne w nowej kulturze.

Przejdź do słownika

comments powered by Disqus