Dogmatyzm

(od gr. dogma – postanowienie władzy zwierzchniej) – oznacza bezkrytyczne przyjmowanie pewnych poglądów lub twierdzeń bez dowodu, na zasadzie ślepej wiary. Jego przeciwieństwem jest sceptycyzm.
Milton Rokeach, amerykański psycholog społeczny, notabene urodzony w Hrubieszowie, w swojej koncepcji otwartego bądź zamkniętego umysłu traktuje dogmatyzm jako formalną właściwość przekonań, niezależnie od ich treści. Dogmatyczny może być zarówno członek kółka różańcowego, jak i antyklerał. Właściwość ta przejawia się sztywnością systemu poznawczego, jego zamknięciem na nowe informacje. Osobę dogmatyczną cechuje czarno-białe widzenie rzeczywistości, a jej przekonania nie są podatne na zmianę. Im większy dogmatyzm, tym bardziej wyolbrzymia różnice między poglądami akceptowanymi a odrzucanymi i tym bardziej odrzucane poglądy wydają jej się podobne do siebie, i w efekcie wrzuca do jednego worka liberałów i socjalistów, jeśli się z nimi nie zgadza. Jej poglądy są od siebie izolowane, może więc akceptować sprzeczne przekonania – np. takie, że „kobiety nie grzeszą mądrością”, a zarazem „są przebiegłe, podstępne, trudno się przed nimi obronić”. Ważniejsza od logiki jest spójność afektywna tych poglądów.
Mechanizmem leżącym u podłoża dogmatycznej struktury przekonań jest poczucie zagrożenia. Zamknięty system pełni funkcję obronną, podobnie jak identyfikacja z autorytetem, która obniża lęk, często związany z doświadczeniami z dzieciństwa.

Przejdź do słownika

comments powered by Disqus