Salutogeneza

(od łac. salus – zdrowie, wyzdrowienie) – nowe podejście do zdrowia, jego promocji i ochrony. Model salutogenezy sformułował Aaron Antonovsky, socjolog medycyny, w opozycji do modelu patogenetycznego, jaki przez dekady dominował w naukach medycznych. Oparty na kartezjańskim rozdzieleniu duszy i ciała, koncentrował się na chorobie i jej przyczynach. Zdrowie traktował jako brak choroby. W tym ujęciu  można być albo chorym, albo zdrowym.
Model salutogenetyczny szuka czynników sprzyjających zdrowiu. Opiera się na holistyczno-funkcjonalnym ujęciu zdrowia: soma i psyche są ze sobą powiązane. Zdrowie jest stopniowalne. Niezależnie od tego, jak jesteśmy chorzy, zawsze możemy przesuwać się ku zdrowiu. Zdrowie jest tu rozumiane jako proces zachowywania równowagi procesów życiowych. Zależy ono od relacji między spostrzeganymi wymaganiami (stresorami) a zasobami i możliwościami poradzenia sobie, jakimi dysponujemy. Stresory to wymagania, na które nie mamy gotowych odpowiedzi. Nie muszą przeradzać się one w stres i negatywne emocje, czasem mobilizują i wyzwalają energię; zależy to od uogólnionych zasobów odpornościowych. Zasobami odpornościowymi są nasze właściwości psychiczne, takie jak poczucie tożsamości, poczucie sprawstwa czy kontroli, różne kompetencje, inteligencja i wiedza. Antonovsky nazywa je potencjałami zdrowia. Najważniejszym potencjałem, wręcz kluczem do zdrowia, jest według niego poczucie koherencji, konstrukt złożony z trzech wymiarów: poczucia zrozumiałości (spostrzeganie świata wokół jako zrozumiałego i dającego się przewidzieć), zaradności (przekonanie o posiadaniu pomocnych zasobów, dzięki czemu nie czujemy się ofiarą zdarzeń) oraz sensowności (poczucie, że życie ma sens i warte jest zachodu).

Przejdź do słownika

comments powered by Disqus