Inokulacja

(od łac. inoculatio – szczepienie) – termin zaczerpnięty z medycyny. Celowe wprowadzenie małej dawki zarazków sprawia, że organizm uczy się wytwarzać przeciwciała zwalczające dany rodzaj drobnoustroju, co ułatwia późniejsze zwalczanie poważnej infekcji.
Amerykański psycholog społeczny William McGuire zastosował ten termin w swojej teorii uodparniania postaw. Wiadomo, że osoby, które pod wpływem perswazji zmieniły postawy, z upływem czasu albo na skutek innych przekazów mogą wrócić do poprzednich przekonań. Na przykład, wyborca dostaje ulotkę jednego z kandyda­tów i już gotowy jest na niego głosować, ale za chwilę słyszy zarzuty, jakie stawia tej osobie opozycja. McGuire założył, że aby ludzie stali się mniej podatni na różne formy perswazji, powinni wcześniej zetknąć się z argumentami strony przeciwnej, jakie prawdopodobnie wcześniej czy później usłyszą. Tak jak szczepienia chronią przed atakiem choroby, na podobnej zasadzie zaaplikowanie odbiorcy małej dawki argumentów sprzecznych z postawą, którą chcemy u niego ukształtować, przygotuje go na atak przeciwników. Dzięki temu odbiorca ma możliwość oswoić się z kontrargumentami i nauczyć się je samodzielnie zwalczać.
McGuire weryfikował swoje założenia w badaniach dotyczących truizmów kulturowych. Są to prawdy tak oczywiste, tak powszechnie wyznawane, że z założenia nikt już nie jest skłonny ich atakować. Jednym z takich truizmów jest na przykład konieczność mycia zębów po każdym posiłku. Badacze zaatakowali takie truizmy, podważali je, dowodząc np., że częste mycie zębów nie jest wskazane. A zarazem próbowali badanych uodpornić na te ataki. Uodparniali na dwa sposoby. Pierwszym sposobem było popieranie truizmu – przed otrzymaniem komunikatu atakującego sens mycia zębów po każdym posiłku, badany otrzymywał argumenty popierające ten zabieg. Mamy tu do czynienia z obroną postawy przez popieranie. Drugim sposobem uodparniania była inokulacja – kilka dni przed atakiem na truizm badany poddawany był procedurze zaszczepiania: dostawał małą próbkę argumentów zawartych w ataku, dzięki czemu uczył się je samodzielnie zwalczać. Jest to obrona postawy przez odpieranie. Oba rodzaje uodpornienia postawy działały, ale inokulacja okazała się bardziej skuteczna. Natomiast osoby z grupy kontrolnej, które nigdy nie zastanawiały się, dlaczego trzeba myć zęby, były podatne na atak.

Przejdź do słownika

comments powered by Disqus