Randomizacja

(od ang. random – przypadek) – to losowe przydzielanie wartości zmiennej niezależnej (np. zabiegu lub postępowania eksperymentalnego) obiektom badanym. W psychologii oznacza to losowe przydzielanie osób badanych do dwóch grup: eksperymentalnej i kontrolnej. Dzięki temu zyskujemy pewność, że osoby z tych grup różnią się tylko jedną jedyną właściwością – wartością zmiennej niezależnej, której wpływ badamy. A zatem, jeśli osoby z grupy eksperymentalnej zachowują się odmiennie niż w warunkach kontrolnych, to badacz może wnioskować, z czego ta różnica wynika. Zasadę randomizacji wprowadził angielski statystyk R.A. Fisher, opracowując metodę analizy wariancji. Nie sprawia ona, że pozostałe różnice (wiedzy, doświadczeń, predyspozycji) między badanymi osobami znikają, ale też nie nakładają się w sposób systematyczny na manipulację eksperymentalną i nie wypaczają badanego obrazu rzeczywistości. Ponadto randomizacja znosi wpływ różnych zmiennych zakłócających. Bez niej badacz może tendencyjnie dobierać osoby badane do grup, nieświadomie faworyzując jedną z nich.
Przed laty Dariusz Doliński i Ryszard Nawrat prowadzili serię eksperymentów nad tzw. huśtawką emocjonalną. Przewidywali oni, że stan ulgi po wycofaniu nagłego źródła lęku zwiększy uległość ludzi wobec próśb (np. o wypełnienie kwestionariusza). Badacze zaczaili się na ulicy w oczekiwaniu na osoby przechodzące w niedozwolonym miejscu. Kiedy przechodzień znalazł się na środku ulicy, rozlegał się policyjny gwizdek (grupa eksperymentalna) albo nie (grupa kontrolna). To, na kogo zagwizdać, ustalano losowo. W przeciwnym razie badacz mógłby bezwiednie wybierać do warunków eksperymentalnych osoby, które sprawiają wrażenie bardziej uległych, a więc dających większe szanse na potwierdzenie się jego hipotezy.
Randomizacja zapewnia badaczowi podstawową kontrolę nad przebiegiem badanego zjawiska. Bez spełnienia tego wymogu zamiast eksperymentu mamy do czynienia z badaniem quasi-eksperymentalnym.

Przejdź do słownika

comments powered by Disqus