Autoweryfikacja

(self-verification) Jest to jeden z głównych – obok autowaloryzacji – motywów związanych z „ja”, z koncepcją własnej osoby. Autowaloryzacja oznacza dążenie do obrony, utrzymania i podwyższania dobrego mniemania o sobie. Służy temu wiele iluzji, jak np. spostrzeganie siebie jako kogoś lepszego od przeciętnej, lepsze pamiętanie własnych sukcesów niż porażek, przypisywanie tych pierwszych sobie, a tych drugich – czynnikom zewnętrznym. Autoweryfikacja jest dążeniem do zgodności między już posiadanymi przekonaniami o sobie a kolejnymi nadchodzącymi informacjami. Chcemy myśleć o sobie dobrze, a zarazem zachować wewnętrzną spójność. Koncepcja autoweryfikacji, sformułowana przez Williama Swanna, jest uszczegółowieniem koncepcji dysonansu poznawczego. Zakłada ona, że poszukujemy informacji zgodnych z posiadaną koncepcją „ja”, bardziej im ufamy. U osób o wysokiej samoocenie motywy autowaloryzacji i autoweryfikacji działają zgodnie – informacja pochlebna jest spójna z koncepcją siebie, a zarazem podnosi poczucie własnej wartości. Natomiast u osób o niskiej samoocenie motywy te są sprzeczne. Takie osoby, jak sugerują badania Swanna, wolą negatywne informacje o sobie. Wolą, ale nie zawsze. Po pierwsze, dotyczy to tylko ich poznawczych reakcji: osoby z niską samooceną nie dowierzają pochlebnym informacjom na swój temat, ale zarazem cieszą się z nich. Po drugie, o ile akceptacja informacji pochlebnej jest automatyczna i spontaniczna, to autoweryfikacja wymaga dysponowania wolnymi zasobami umysłu, ponieważ stanowi reakcję przemyślaną, wymaga czasu, uwagi i namysłu.

Przejdź do słownika

comments powered by Disqus