Katharsis

(gr. kátharsis – oczyszczenie) – to termin psychoanalityczny oznaczający uwolnienie tłumionej energii psychicznej, rozładowanie rodzącego agresję pobudzenia. Arystoteles uważał, że teatr służy katharsis. Według Freuda, taką rolę pełniła psychoanaliza, wspierana hipnozą. Jego zdaniem proces ten jest wynikiem terapii, w trakcie której ukryte, nieświadome przeżycia i konflikty zostają wydobyte i przywołane do świadomości. Dzięki temu pacjent może odreagować związane z nimi emocje i zyskać nad nimi świadomą kontrolę. Powoli uczy się rozróżniać, czy jego emocje są zależne od dawnego wzorca reakcji, czy też reaguje adekwatnie do konkretnej sytuacji.
W katharsis upatrywano sposobu na poradzenie sobie z agresją. Zakładano, że można rozładować rodzące agresję pobudzenie dzięki wykonaniu jakiegoś aktu agresji (katharsis właściwa), obserwowaniu cudzej agresji (katharsis zastępcza) lub wykonaniu jakiegoś działania zastępczego wobec agresji, jak na przykład aktywność fizyczna, gry sportowe czy fantazje na temat przemocy (katharsis pomocnicza). Zalecano więc, by młodzi ludzie uprawiali sporty i chodzili na mecze, a przestępcy pracowali lub oglądali filmy ze scenami przemocy, dzięki czemu jedni i drudzy będą mniej agresywni. Badania psychologiczne podważają te założenia. Z jednej strony dowodzą one, że w wyniku dokonania agresji spada poziom fizjologicznego napięcia. Z drugiej strony, przejawianie agresji prowadzi do wrogości wobec ofiary i nasila skłonność do dalszej agresji. Podobny efekt rodzi udział w ostrej rywalizacji sportowej lub oglądanie scen agresji w mediach.

Przejdź do słownika

comments powered by Disqus