Wieści

Ekperyment Milgrama w kinach

Eksperyment Stanleya Milgrama ujawniający skale posłuszeństwa wobec autorytetu należy do najbardziej znanych i kontrowersyjnych badań w psychologii. Eksperyment prowadzono na terenie uniwersytetu w Yale, w elegancko urządzonym laboratorium (później zmieniono miejsce eksperymentu, co wpłynęło na zachowanie badanych).

W badaniach uczestniczyło 40 mężczyzn w wieku 20 – 40 lat. Byli wśród nich urzędnicy pocztowi, nauczyciele szkół średnich, sprzedawcy, inżynierowie i pracownicy fizyczni. Zgłosili się w odpowiedzi na prasowe ogłoszenie. Za udział w eksperymencie płacono im 4,5 dolara. Wcześniej zostali poinformowani, że opłata należy się za samo przyjście, niezależnie od tego, co stanie się w trakcie badań. Na badanie każdorazowo zapraszano dwie osoby. Jedną z nich był badany, drugą – współpracownik eksperymentatora (o czym badany nie wiedział). Uczniem-ofiarą był 47-letni księgowy o miłej powierzchowności i ujmującym sposobie bycia. Przy badaniu obecny był eksperymentator, ubrany w fartuch i pewny siebie. Badani ciągnęli losy, aby zadecydować, kto wystąpi w roli nauczyciela, a kto w roli ucznia. Losowanie było sfałszowane: badany zawsze dostawał rolę nauczyciela.  Ucznia przytwierdzano do „elektrycznego krzesła”, eksperymentator wyjaśniał, że zabezpiecza to przed gwałtownymi ruchami ucznia przy stosowaniu prądu, a także prze jego wycofaniem z eksperymentu. Skórę pod elektrodami smarowano pastą, która miała „zapobiec” pęcherzom. Następnie nauczyciel przechodził do pomieszczenia obok, z którego nie widział „ofiary”, i stawał za pulpitem z przyciskami rzekomo generującymi prąd. Przy każdym z przycisków oznaczono napięcie: od 15 V do 450 V. Dodatkowo umieszczono napisy: łagodne, silne, intensywne, a przy ostatnich przciskach: niebezpieczeństwo porażenia. Po naciśnięciu przycisku zapalała się czerwona lampka, słychać było brzęczenie. Aparat robił wrażenie precyzyjnej aparatury. Przed właściwym eksperymentem nauczyciel otrzymywał próbny wstrząs 45 V, aby wzmocnić jego przekonanie o autentyczności doświadczenia. Za każdy kolejny błąd na zadane pytanie nauczyciel podwyższał poziom napięcia o jedną podziałkę. Przed zastosowaniem prądu podawał głośno wysokość napięcia. Cały czas w trakcie badania obecny był eksperymentator, który na wszystkie wątpliwości nauczyciela odpowiadał standardowo, w następującej kolejności: „Proszę kontynuować eksperyment”, „Eksperyment wymaga, aby pan kontynuował”. Jeśli to nie skutkowało, mówił: „Kontynuowanie badania jest absolutnie konieczne”, a w końcu: „Nie ma pan żadnego wyboru, musi pan to robić dalej”. Jego ton był stanowczy, ale grzeczny. 

Eksperyment mógł być przerwany tylko wtedy, jeżeli nie pomogło ostatnie ponaglenie.

Eksperymantator w reżyserii Michaela Almereyda (m.in Hamlet, Anarchia) stara się pokazać Milgrama od środka. Jak jego życie prywatne wpłynęło na jego działania i dlaczego w ogóle zdecydował się na przeprowadzenie tego kontrowersyjnego ekperymentu. W filmie występują m.in. Winona Ryder jako Sasha Menkin Milgram, Peter Sarsgaard jako Stanley Milgram a także Taryn Manning, Anthony Edwards czy Anton Yelchin. Światową premierę zaplanowano na 25 stycznia 2016 roku.


 



Eksperyment więźnia

Innym z bardzo znanych eksperymentów psychologicznych stał się stanfordzki eksperyment więzienny z 1971 roku. Pokazał on jak sytuacja społeczna może zmieniać ludzkie zachowanie. Prowadzący eksperyment prof. Philip Zimbardo stworzył w podziemiach uniwersytetu więzienie i wyselekcjonował 24 studentów (którzy nie mieli przeszłości kryminalnej i byli psychicznie zdrowi), by wcielili się w role więźniów i strażników. Badacze obserwowali studentów (pozostających w „celach” 24 godziny na dobę) i strażników (pełniących 8-godzinne zmiany) dzięki ukrytym w pomieszczeniom kamerom.

Eksperyment planowany na dwa tygodnie, został przerwany po 6 dniach w związku z agresywnym zachowaniem strażników. Niektórzy stosowali tortury psychiczne, przez które badani-więźniowie poddani byli ogromnej dawce stresu i lęku. – Strażnicy eskalowali agresją wobec więźniów, rozbierali ich do naga, nakładali na głowy worki, a ostatecznie nawet zmuszali do poniżających, nieludzkich praktyk seksualnych – powiedział prof. Zimbardo dla „American Scientist”. – Po 6 dniach musieliśmy zakończyć eksperyment, ponieważ wydostał się on spod naszej kontroli. Nie mogliśmy spokojnie zasnąć, nie myśląc o tym, co akurat robią strażnicy więźniom.



W połowie tego roku na ekrany amerykańskich kin wszedł film Kyle'a Patricka Alvareza The Stanford Prison Experiment ze znakomitą obsadą: Billy Crudup, Michael Angarano, Ezra Miller, Brett Davern. Film był rewelacją jednego z najlepszych festiwali filmowych na świecie w Soundance (m.in nagroda Waldo Salt Screenwriting Award oraz Alfred P. Sloan Prize). Film trzyma w napięciu i pokazuje jak potrafią się zmienić ludzie w przeciągu zaledwie kilku dni jeśli da się im władzę nad innymi.
Światowa premiera zapowiedziana jest na 26 stycznia 2016 roku.

Mamy nadzieję, że te dwa filmy będzie można zobaczyć również na ekranach polskich kin. A Wy?



oprac. na podst. Charaktery 4/2002
foto. materiały prasowe http://experimentermovie.com/media 

Wstecz

comments powered by Disqus