Wieści

Niewdzięczne społeczeństwo

Po pierwsze, człowiek nie cierpi czuć się wdzięcznym. Oto zasadniczy powód, dla którego wszędzie na świecie obowiązuje zasada wzajemności: jeśli ktoś wyświadcza ci przysługę, staraj się jak najszybciej ją odwzajemnić, nie kultywuj zobowiązań. Po drugie, człowiek dba w pierwszym rzędzie o samoocenę: jeśli odniosłeś sukces, to przypisz jego autorstwo wyłącznie lub głównie sobie, jeśli zaś spotkała cię porażka, to winy za nią szukaj jak najdalej od siebie, choćby wśród rządzących. Po trzecie, z ważnych powodów adaptacyjnych (w rachunku ostatecznym chodzi o szansę przetrwania) człowiek silniej przeżywa emocjonalnie i głębiej rozpracowuje intelektualnie doświadczane aktualnie zło niż dobro. Jeśli za sprawą reform społecznych są rzeczy zarówno przyjemne, jak i przykre, to najpierw i bardziej intensywnie zajmij się przykrymi, albowiem o wytrzymałości całego łańcucha (czytaj – o jakości twojego życia w dłuższej perspektywie) decyduje zawsze ogniwo najsłabsze.


Załóżmy, że reformy z minionych lat i te obecne zesłane zostały przez Ducha Świętego i zarówno co do idei, jak i realizacji stanowią szczyt doskonałości. Czy społeczeństwo byłoby za nie wdzięczne? Wedle hipotezy o naturze ludzkiej – po stokroć nie! Po pierwsze, dlatego że nawet idealnie przygotowana i realizowana zmiana społeczna nie może być wolna od kosztów i ofiar. Czy widział ktoś remont domu bez kurzu i pyłu? Po drugie, dlatego że zasługi za pozytywne efekty reform ludzie i tak przypiszą sobie, czyniąc z władzy co najwyżej życzliwego kibica. Po trzecie, mało kto będzie się zastanawiał, dlaczego żyje mu się lepiej. Już prędzej, dlaczego nie żyje mu się jeszcze lepiej.

Prof. dr hab. Janusz Czapiński jest psychologiem społecznym. Pracuje na Wydziale Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego, jest także prorektorem ds. nauki Wyższej Szkoły Finansów i Zarządzania w Warszawie. Napisał m.in. Psychologię szczęścia. Od 2000 roku kieruje Diagnozą Społeczną – projektem badań nad jakością życia Polaków.
Więcej o wdzięczności w majowym wydaniu CHARAKTERÓW - magazyn do nabycia w Empikach, wybranych punktach sprzedaży i na www.sklep.charaktery.eu

 

 foto: blvdone/shutterstock.com

Wstecz

comments powered by Disqus