Wieści

Rocznica urodzin Zygmunta Freuda

Zygmunt (Sigmund) Freud urodził się 6 maja 1856 roku  w morawskim miasteczku Freiberg (obecnie Přibor). W miejscowym rejestrze stanu cywilnego został zapisany pod imieniem Sigismund (w biblii rodzinnej jako Schlomo), z datą urodzenia... 6 marca. Był synem pochodzącego z Galicji żydowskiego handlarza wełną Jakuba Freuda i jego trzeciej żony Amalii Nathanson.

W poszukiwaniu lepszych warunków życia rodzina Freudów przeniosła się do Wiednia. W wieku 9 lat Sigmund rozpoczął naukę w Gimnazjum Komunalnym, w dzielnicy Leopoldtstadt. W 1873 roku został immatrykulowany na Uniwersytecie Wiedeńskim. Chociaż początkowo planował studiować prawo, dość przypadkowo zdecydował się jednak na studia medyczne. Na jego decyzję miała wpływ lektura eseju „O naturze” zachęcającego do studiowania medycyny. Jego autorem był rzekomo Goethe, uwielbiany przez młodego Sigmunda. Później okazało się, że esej napisał ktoś zupełnie inny...

W 1877 roku Freud opublikował pierwszy artykuł, nie zapowiadający jeszcze jego późniejszych zainteresowań. Tekst był poświęcony systemowi nerwowemu węgorzy. Oryginalna nadbitka tego dwunastostronicowego artykułu osiąga obecnie antykwaryczną cenę 850 €. W roku 1878 Freud zmienił imię - z Sigismund na Sigmund. W 1881 uzyskał stopień doktora medycyny. Do 1882 prowadził badania z zakresu fizjologii, pod kierownictwem prof. Ernesta Wilhelma von Brückego. Następnie rozpoczął specjalizację z neurologii. W tym czasie zainteresował się kokainą, mało wówczas znanym farmaceutykiem. Był o krok od odkrycia jej przydatności do znieczulenia miejscowego (np. w zabiegach okulistycznych). Niestety nie wykorzystał spostrzeżeń, które zaobserwował podczas eksperymentów na sobie. Sława przypadła w udziale jego koledze Karolowi Kollerowi.

W 1885 Freud uzyskał tytuł prywatnego docenta w dziedzinie neuropatologii (w 1902 został profesorem nadzwyczajnym, a osiemnaście lat później profesorem zwyczajnym). W latach 1885-1886 odbył podróże naukowe, był m.in. na stypendium w paryskiej klinice Charcota. Jesienią 1886 poślubił Martę Bernays, największą miłość swojego życia. Od 1891 Freud mieszkał przy ul. Berggasse 19, gdzie mógł swobodnie prowadzić wolną praktykę lekarską. Wobec pacjentów, którzy zgłaszali się do niego z problemami natury psychologicznej, stosował sugestię hipnotyczną, metodę katartyczną, doskonalił również metodę wolnych skojarzeń.

W 1896 roku po raz pierwszy użyto określenia „psychoanaliza”. Sześć lat później Freud powołał do życia Środowe Towarzystwo Psychologiczne, które w 1908 przemianowano na Wiedeńskie Towarzystwo Psychoanalityczne. W 1909 popłynął wraz z C.G. Jungiem do USA, gdzie dał cykl wykładów w Clark University. Rozpropagowaniu jego poglądów przysłużyły się też cztery kolejne Międzynarodowe Kongresy Psychoanalityczne, które miały miejsce w latach 1908-1913.

W 1919 Freud zakończył swoją karierę uniwersytecką w Wiedniu. Na początku lat dwudziestych miały miejsce wydarzenia, które położyły się cieniem na jego dalszym życiu: zmarła jego córka Zofia oraz zdiagnozowano u niego nowotwór (Freud był miłośnikiem mocnych cygar; liczne bolesne operacje nie pomogły zwalczyć choroby, której przyczyną był nałóg).

Po dojściu do władzy Hitlera książki Freuda były publicznie palone przez faszystów. Po ich wkroczeniu do Austrii jego rodzinę szykanowano. Gdy po rewizji mieszkania przez tajną policję agenci podsunęli mu do podpisu oświadczenie, że był traktowany z szacunkiem należnym sławie naukowej, Freud poczynił na nim słynny dopisek: „Mogę jak najgoręcej zarekomendować gestapo każdemu”. Od śmierci z rąk nazistów ocaliła Freuda emigracja do Anglii. Dnia 3 czerwca 1938 roku wyjechał z Wiednia Orient Expressem, by już nigdy więcej nie powrócić.

Freud zmarł 23 września 1939 roku w Hampstead pod Londynem. Jego ciało spalono w krematorium Golders Green. Prochy umieszczono w starogreckiej wazie z jego kolekcji antyków i złożono w budynku miejscowego kolumbarium. Wazę tę dostał od swojej uczennicy, psychoanalityczki Marii Bonaparte, w dniu 75. urodzin. W 1951 roku do wazy tej dosypano prochy jego żony.

Od roku 1915 nazwisko Freuda było wielokrotnie zgłaszane do grona kandydatów do Nagrody Nobla. Nagrody tej nigdy mu nie przyznano, a jedynym większym wyróżnieniem, które otrzymał była literacka frankfurcka Nagroda Goethego (odebrał ją w 1930 roku). Nie ulega wątpliwości, że poglądy Freuda są najbardziej znaną i najbardziej kontrowersyjną teorią psychologiczną. Czytelnikom zainteresowanym zgłębianiem istoty psychoanalizy warto polecić, oprócz rozpraw Freuda i jego apologetycznych biografii, również lekturę opracowań krytycznych, np. „Spór o dziedzictwo Freuda” Fredericka Crewsa (wyd. pol. 2001) oraz „Zmierzch i upadek imperium Freuda” Hansa Eysencka (wyd. pol. 2002).

Najmłodsza córka twórcy psychoanalizy, Anna Freud (1895-1982), była psychoanalitykiem dziecięcym, autorką prac rozwijających poglądy ojca. Pierwszy z synów Freuda, Jean-Martin (imiona dostał na cześć Charcota) (1889-1967), napisał książkę „Freud - mój ojciec” (wyd. pol. 1993). Drugi syn, Ernest (1892--1970), z zawodu architekt, był współwydawcą listów i dokumentów związanych z twórcą psychoanalizy.

Do najsłynniejszych pacjentów Freuda należeli: Anna O. (Bertha Pappenheim, 1859-1936), Cecylia M. (Anna von Lieben, 1847-1900), Dora (Ida Bauer, 1882-1945), „Mały Hans” (Herbert Graf, 1903-1973), „Człowiek-Szczur” (Ernst Lanzer, 1878-1914) oraz „Człowiek od wilków” (Sergiej Pankiejeff, 1887-1979).

W języku polskim ukazały się przekłady najważniejszych prac Freuda. W ramach serii PWN „Biblioteka Klasyków Psychologii” wznowiono ostatnio „Wstęp do psychoanalizy” (2004) oraz „Poza zasadą przyjemności” (2005).

prof. dr hab. Cezary Domański

Więcej o Zygmuncie Freudie przeczytacie między innymi w Charakterach nr 5/2006, gdzie znajdziecie tekst profesora Domańskiego pt. "Kolumb psychologii". Numer znajdziecie w naszym e-sklepie.

Wstecz

comments powered by Disqus