CEZARY W. DOMAŃSKI

Berggasse 19

Nie można chyba bardziej zniechęcić do odwiedzin miejsca, które nierozerwalnie splotło się z historią psychoanalizy i życiem jej twórcy, Zygmunta Freuda. Dlatego wędrując od stacji metra Schottenring w stronę Sigmund Freud Museum w Wiedniu zastanawiałem się, na ile sprawdzi się ironiczna refleksja Zaretsky’ego na temat „matecznika psychoanalizy”.

 

Pierwszym pozytywnym zaskoczeniem był fakt, że Berggasse jest malowniczo pnącą się ku górze ulicą, choć znacznie traci na uroku z powodu niedbale zaparkowanych wzdłuż niej samochodów, znaków drogowych i szyldów, wśród których wybija się ten jeden – biały napis na czerwonym tle „Freud”. Dawny dom, w którym mieszkał „ojciec psychoanalizy” jest więc dobrze oznaczony. Zresztą, jak przeczytałem później na skrzydełku muzealnego katalogu: Berggasse 19 – jest to tak znany w nauce adres jak 10 Downing Street znany jest w polityce… Tablica wmurowana obok bramy informuje o tym, że najsłynniejszy lokator tego domu mieszkał tu i pracował w latach 1891-1938.

 

Wiedeńskie Muzeum Freuda nie narzeka na brak zwiedzających. Ciągle ktoś dzwoni do drzwi. Zdaje się, że wielu gości przyciągnął tu nakręcony przed rokiem film „A Dangerous Method” („Niebezpieczna metoda”) w reżyserii Davida Cronenberga. Byłem świadkiem, jak jedna z odwiedzających głośno wyrażała swoje niezadowolenie z faktu, że nigdzie nie widzi portretu Sabiny Spielrein (1885-1942), głównej bohaterki tego filmu…

 

Chociaż opiekunowie muzeum zadbali o to aby oddać choć w części tego ducha, jakiego miało mieszkanie Freuda przy Berggasse 19, to jednak nie mieli oni możliwości wykorzystania oryginalnego wyposażenia. Jak wiadomo, w roku 1938 ojciec psychoanalizy zabrał ze sobą wiele pamiątek, udając się na emigrację do Londynu. Dziś zastępują je fotografie i reprodukcje. Drzewo genealogiczne rodziny Freudów, które wisi w korytarzu mieszkania od wielu lat nie było korygowane. Nie dowiemy się więc z niego, że kontrowersyjny wnuk „ojca psychoanalizy”, malarz Lucian Freud (ur. 1922) – autor najdrożej sprzedanego na aukcji obrazu namalowanego przez współczesnego artystę, umarł ponad rok temu w Londynie. Z drugiej jednak strony, w muzeum znajdziemy ślady wszystkich pamiątek, które w istotny sposób nawiązują do historii psychoanalizy. Jest tu także obszerna biblioteka, do której książki przekazał między innymi znany polski psychoanalityk z okresu międzywojnia, Gustaw Bychowski (1895-1972).

 

Jeden z eksponatów wydał mi się niezbyt udany. To ustawiona w małym pokoiku słynna kozetka, niestety nie ta prawdziwa lecz skonstruowana w roku 1989 przez Franza Westa „artystyczna wariacja”, instalacja z metalu i drewna. Sprawiła ona  na mnie równie nieprzyjemne wrażenie, jak pozbawiony kilku liter duży szyld na budynku szkolnym „Sigmund Freud – Gymnasium”, na który natknąłem się kilka dni później spacerując wokół Prateru.

 

CWD

CEZARY W. DOMAŃSKI

Dr hab. CEZARY W. DOMAŃSKI jest profesorem nadzwyczajnym, dyrektorem Instytutu Psychologii oraz kierownikiem Zakładu Psychologii Ogólnej UMCS w Lublinie. Jest także członkiem Rady Naukowej Instytutu Historii Nauki Polskiej Akademii Nauk w Warszawie. Zajmuje się historią psychologii oraz psychologią twórczości.

Wstecz

comments powered by Disqus