Charaktery - 12 / 2008 / Spis treści

Wstęp

Rzeczy pierwsze...21

Wszyscy czekają, aż dane im będzie zetknąć się z cudem. Albo z Cudem. Czymś, co jest niezwykłe, zaskakujące, mało prawdopodobne, albo wręcz niemożliwe. Pod warunkiem, że jest pozytywne: dobre, piękne, mądre. I wszyscy doczekują tych cudów, choć nie zawsze zauważają to od razu.

Zobacz więcej

Czekając na cud

Cud. Trzy litery, a mieszczą niezwykłość, której nie opiszą opasłe słowniki. Czyni go wiara, niewiara zaś usuwa z naszego życia. Jednak nawet wtedy, gdy nasz rozum wymazuje cuda, język odmienia je przez wszystkie przypadki. Może to nie przypadek? Szukamy go, marzymy „cudu choćby ciut...”. A kiedy nam się zdarza, nie zawsze go rozpoznajemy. Do czego potrzebny nam cud? Dodaje nam sił, czy może czyni nas bezbronnymi wobec przeciwności losu?

Zobacz więcej

Domniemane czy prawdziwe?

Cud jest realną, nieprawdopodobną przemianą na lepsze. Ślepiec odzyskuje wzrok, sparaliżowany staje na nogi. Jak to możliwe? Sprawcą wielu cudów - i tych prawdziwych, i domniemanych - jest nasz mózg. Sam w sobie on też jest cudem. Prof. dr hab. Jerzy Vetulani jest psychofarmakologiem, neurologiem i biochemikiem. Kieruje Zakładem Biochemii Instytutu Farmakologii PAN w Krakowie. Interesuje się pamięcią, depresją, uzależnieniami i procesami neurodegradacji. Jest członkiem czynnym Polskiej Akademii Umiejętności.

Zobacz więcej

Niemęski wstyd

Kiedy w moim gabinecie pojawia się niepłodne małżeństwo, scenariusz najczęściej jest taki: kobieta cierpi ogromnie i zapomina, że podobnie może czuć się jej mąż. On zaś - przerażony jej samopoczuciem - zapomina o sobie. Choć pomocy psychologa potrzebują oboje, mężczyzna wycofuje się, twierdząc, że sobie poradzi. Uważa, że musi być twardy, żeby opiekować się kobietą...

Zobacz więcej

Blisko, coraz dalej...

Ona pracuje w Warszawie, on jest kierowcą tira – są małżeństwem, które przez 5 dni w tygodniu dzieli 2,5 tysiąca kilometrów. Ona w Szkocji, on w Polsce – narzeczeni, których dzieli 5-6 godzin lotu. Coraz więcej par z różnych względów żyje na odległość.

Zobacz więcej

Filozof ewolucjonista

W połowie grudnia 1903 roku przez brytyjską prasę przetoczyła się lawina artykułów wspomnieniowych o jednym z najwybitniejszych uczonych angielskich XIX wieku. Był nim Herbert Spencer.

Zobacz więcej

Umysłowy symulator życia

Literatura to nie tylko rozrywka. Czytanie, ale i oglądanie filmów czy spektakli teatralnych ma także psychologiczne konsekwencje - przekonuje Keith Oatley w artykule „The mind’s flight simulator”, opublikowanym w grudniowym numerze miesięcznika „The Psychologist” (www.thepsychologist.org.uk), który w Polsce współpracuje wyłącznie z „Charakterami”. Tekst w oryginalnej wersji językowej dostępny jest na stronie www.charaktery.eu.

Zobacz więcej

Wywęszona przeszłość

Konkretne wspomnienia często kojarzą się nam z określonym zapachem: zapach domu dziadków przywołuje wspomnienia wakacji, zapach choinki przenosi nasze myśli do świąt Bożego Narodzenia... Jak funkcjonuje pamięć węchowa? Czy rzeczywiście jest - jak przypuszczamy - wyjątkowa?

Zobacz więcej

Metodologia przede wszystkim

Jak prowadzić badania, żeby uzyskiwać wiarygodne wyniki? Jakie są źródła tendencyjności w badaniach i jak ich unikać? O swoich najnowszych pracach metodologicznych opowiada prof. ROBERT ROSENTHAL - jeden z najwybitniejszych psychologów na świecie. Robert Rosenthal jest profesorem psychologii na Uniwersytecie Kalifornijskim w Riverside. Współautor klasycznych badań nad efektem Pigmaliona, w których wykazał wpływ oczekiwań nauczycieli na osiągnięcia uczniów. Od ponad 40 lat bada wpływ oczekiwań interpersonalnych w różnych obszarach życia codziennego, m.in. w szkolnictwie i opiece zdrowotnej. Zajmuje się ponadto metodologią badań behawioralnych, w tym szczególnie wpływem oczekiwań eksperymentatora na uzyskiwane przez niego wyniki.

Zobacz więcej

Wzór na cud

Podstawowym paradygmatem nauk przyrodniczych jest tworzenie modeli falsyfikowalnych, czyli takich, które można zweryfikować, wykonując odpowiednio przygotowany eksperyment. Cuda to zjawiska lub zdarzenia jednostkowe, niepowtarzalne, niewytłumaczalne. Stoją zatem w całkowitej opozycji do fundamentów nauki. Czy zatem istnieje dla nich miejsce w świecie realizmu naukowego?

Zobacz więcej

Twórczy wzrok

Nie uwierzę, póki nie zobaczę - mówimy często. Z góry przyjmujemy, że to co widzimy, istnieje z pewnością i jest właśnie takie, jakie dostrzegamy. Czy słusznie?

Zobacz więcej

Kiedy Asperger dorasta razem z nami

Zespół Aspergera po raz pierwszy opisał wiedeński lekarz Hans Asperger ponad pół wieku temu. Psycholog Lorna Wing zwróciła później uwagę na związek tego zaburzenia z autyzmem. Dziś wiemy, że powoduje ono poważne konsekwencje w osobistym, społecznym i zawodowym życiu chorych nim dotkniętych – także osób dorosłych.

Zobacz więcej

Przerwana analiza

Zygmunt Freud, twórca psychoanalizy, podkreślał, że nie jest ona bezstronnym badaniem naukowym, lecz środkiem terapeutycznym: „nie ma ona niczego dowodzić, ale po prostu coś zmieniać”. Przekonał się o tym bohater reportażu Cezarego Gawrysia. Choć, bojąc się utraty wiary, zrezygnował ze spotkań z psychoanalitykiem, to jednak niedokończona analiza bardzo wpłynęła na to, jak dziś postrzega siebie i swoje życie...

Zobacz więcej

Niemęski wstyd

Kiedy w moim gabinecie pojawia się niepłodne małżeństwo, scenariusz najczęściej jest taki: kobieta cierpi ogromnie i zapomina, że podobnie może czuć się jej mąż. On zaś – przerażony jej samopoczuciem – zapomina o sobie. Choć pomocy psychologa potrzebują oboje, mężczyzna wycofuje się, twierdząc, że sobie poradzi. Uważa, że musi być twardy, żeby opiekować się kobietą...

Zobacz więcej

Praktycznie

fot. prudkov/istockphoto

W teatrze emocji

Emocje są jak teatralny spektakl, gdzie aktorzy odgrywają swoje role zgodnie ze scenariuszem. Np. scenariuszem miłości. Jak ją przeżywać, jak okazać? Możemy się tego uczyć na przykład z powieści Duma i uprzedzenie - przekonuje prof. Keith Oatley.

 

 

Zobacz więcej

Obawy przed bliskością

Wstydzę się wyjawić swój problem, ale sprawia mi on coraz większy ból, więc muszę zasięgnąć rady. Mam 34 lata i mieszkam z rodzicami. Nigdy nie miałam partnera.

Zobacz więcej