Charaktery - 11 / 2005 / Spis treści

Wstęp

Dokładka 11

Odkąd stworzyliśmy komputery, nie opuszcza nas pragnienie, by zbudować sztuczną inteligencję - doskonalszą od naszej. Z pozoru wydaje się to niemożliwe. A jednak dzisiaj chwila spełnienia tego pragnienia jest bliższa niż kiedykolwiek. Sieci neuronalne - budowane na wzór i podobieństwo ludzkiego układu nerwowego - potrafią bowiem coś, co do tej pory było domeną wyłącznie żywych organizmów: potrafią się uczyć. Co więcej, są już dziedziny, w których uczą się lepiej i szybciej niż człowiek.

Zobacz więcej

Nie wierzę, ale wybiorę

Polacy nie ufają politykom. Mało kto wierzy, że deklaracje wyborcze faktycznie złożą się na programy, które politycy będą realizować, sprawując upragniony urząd. Dlaczego zatem 12 milionów Polaków wzięło udział w ostatnich wyborach parlamentarnych? Co nimi kierowało? Czy są aż tak naiwni?

Zobacz więcej

Rozum w sieci przemieniony

Wzorowane na budowie mózgu sieci neuropodobne już wkrótce otworzą kolejną wielką epokę w nauce. Epokę sztucznej inteligencji, w której maszyny będą przyswajać wiedzę szybciej i używać jej skuteczniej niż ludzie.

Zobacz więcej

Coraz bliżej mózgu

Sieci neuronalne potrafią czytać, mówić, rozpoznawać twarze. Coraz bliżej im do ludzkiego mózgu. Czy jednak kiedykolwiek będą tak doskonałe jak on?

Zobacz więcej

Gdy po śmierci przychodzi życie

Przed dzieckiem nie wolno ukrywać, że miało rodzeństwo, które zmarło przed jego narodzinami. Jednak mogą mu o tym powiedzieć tylko rodzice. Im są bardziej otwarci i skłonni do szczerej rozmowy, tym łatwiej dziecko zaakceptuje tę trudną sytuację, nie będzie też mieć poczucia, że skrywana jest przed nim jakaś straszna tajemnica.

Zobacz więcej

Matki bolesne

Kiedy byłam studentką piątego roku psychologii (już prawie, prawie wszechwiedzącym magistrem psychologii!), znalazłam się w pokoju nauczycielskim jednej z warszawskich szkół. Zbierałam tam materiały potrzebne do pracy magisterskiej. Badanie dotyczyło nauczycieli, którzy są rodzicami. Podchodziłam kolejno do pedagogów i pytałam, czy mają dzieci. Gdy odpowiedź była twierdząca, wręczałam ankietę. W pewnym momencie zadałam pytanie jednej z pań. Nie powiedziała „tak”. Nie powiedziała „nie”. Powiedziała: „Moje dzieci umarły”. A ja... Nie byłam na TO przygotowana.

Zobacz więcej

W stanie lęku

Lęk jest naturalną częścią naszego życia. Reagujemy nim na różne zagrożenia. Ale dlaczego w tej samej sytuacji jedni umierają z przerażenia, a inni co najwyżej mocniej się pocą?

Zobacz więcej

Gdy sędzią jest gniew

Pierwszego lipca tego roku około godziny dwudziestej siedmiu mieszkańców Włodowa zakatowało 60-letniego Józefa C. W odczuciu wielu Polaków ludzie ci dokonali aktu sprawiedliwości. Wymierzyli słuszną karę człowiekowi, który od lat terroryzował wioskę.

Zobacz więcej

Na zmianie

Dyskomfort towarzyszy każdej zmianie. Jeżeli chcemy biegać rano, musimy budzić się wcześniej i wcześniej chodzić spać. Jeśli jednak dyskomfort jest zbyt duży, to małe są szanse na zmianę siebie.

Zobacz więcej

Jesteś całością tu i teraz, czyli terapia Gestalt

Od sierpnia publikujemy przewodnik po psychoterapii. Istnieje wiele szkół psychoterapii. Którą z nich wybrać? Jakich efektów się spodziewać? Ile trzeba zapłacić za terapię? Na te pytania odpowiadamy w naszym przewodniku. W poprzednich numerach omówiliśmy terapię psychoanalityczną, systemową i poznawczo-behawioralną. Za miesiąc napiszemy o krótkoterminowej.

Zobacz więcej

Gry wygrały

Nobla z ekonomii otrzymali uczeni zajmujący się teorią gier. Pozwala ona modelować zachowania w sposób precyzyjny i elegancki, co w nauce też ma znaczenie.

Zobacz więcej

W mocy mamony

Pieniądze to dla nas coś więcej niż tylko papierki, które możemy wymienić na potrzebne nam towary. Są tak samo silnym bodźcem jak jedzenie czy seks, wywołują ogromne emocje, kuszą i uzależniają.

Zobacz więcej

Pomoc pierwszej potrzeby

Kim jest altruista? Skąd się bierze gotowość do bezinteresownej pomocy? Czy altruizm wynika z czystego egoizmu? Jak wychować nieegoistyczne dziecko? Czym grozi udawanie samarytanina? O źródłach gotowości do bezinteresownej pomocy mówi dr Anna Szuster-Kowalewicz. Anna Szuster-Kowalewicz jest psychologiem społecznym. Pracuje na Wydziale Psychologii Uniwersytetu Warszawskiego. Interesuje się tożsamościowymi uwarunkowaniami pozaosobistego zaangażowania, bada mechanizmy zachowań prospołecznych. Przygotowała na ten temat rozprawę habilitacyjną.

Zobacz więcej

Mózg smakuje sztuki piękne

Piękne obrazy pobudzają obszary mózgu należące do układu nagrody, które są szczególnie aktywne podczas wydawania sądów wartościujących. Natomiast obrazy brzydkie zwiększają aktywność kory motorycznej. Czyżby więc na widok brzydoty mózg przeprowadzał symulację ucieczki?

Zobacz więcej

Sen bliski psychozy

Sen podobny jest do psychozy - to przekonanie Zygmunta Freuda potwierdzają współczesne badania mózgu. Okazuje się bowiem, że w obu tych stanach aktywne są te same obszary mózgowe, odpowiadające między innymi za wzbudzanie motywacji i uwagi, a także za powstawanie halucynacji. Uszkodzenie tych obszarów odbiera ludziom marzenia senne.

Zobacz więcej

Bądźcie pozdrowieni, psychoneurotycy

Cierpienie może zniszczyć strukturę psychiczną człowieka, ale może również otworzyć nową drogę rozwoju. Anna Mróz przypomina teorię dezintegracji pozytywnej - piękną i mądrą koncepcję rozwoju człowieka zaproponowaną przez Kazimierza Dąbrowskiego.

Zobacz więcej

Czy psychologia przetrwa do 2026 roku

Współczesna psychologia pełna jest napięć, kryzysów i podziałów. Czy mogą one doprowadzić do jej rozpadu na odrębne dziedziny wiedzy? Czy osłabiona napięciami psychologia zostanie wchłonięta przez neuronaukę? Jak może się ratować?

Zobacz więcej

Prezydent strategicznie wybrany

Natalia de Barbaro jest psychologiem i socjologiem. Pracuje w Instytucie Psychologii Uniwersytetu Jagiellońskiego. Zajmuje się doradztwem w zakresie umiejętności społecznych i tworzenia strategii wyborczych. Prowadzi szkolenia w tej dziedzinie. W kampanii prezydenckiej była doradcą sztabu wyborczego Donalda Tuska.

Zobacz więcej

Zdrowie

Maciej Tryburcy przekonuje, że perfekcjonizm szkodzi wychowaniu dzieci, zaś Ewa Bąk zastanawia się, dlaczego kobiety zajadają pustkę.

Zobacz więcej

Zło może urosnąć

Musimy uczyć w szkołach, że zło jest złem, że nienawiść jest złem i że miłość jest obowiązkiem. Musimy walczyć ze złem tak, żeby ten, kto czyni zło, zrozumiał, że nie będzie dla niego litości - postuluje Marek Edelman. Wystąpienie Marka Edelmana na uroczystej sesji otwierającej polską prezydencję Task Force for International Cooperation on Holocaust Education, Remembrance and Research (27 czerwca 2005 roku). Zapisane z pamięci 28 czerwca 2005 roku, przez Marka Edelmana poprawione 30 czerwca, a następnie uzupełnione 2 lipca.

Zobacz więcej

Kryzys jako paplanina

Myśl naukowa doszła do wniosku, że czeka nas, ludzkość, niewątpliwa zagłada, do której bez wątpienia dojdzie za kilka milionów lat, kiedy nasza ojczysta gwiazda - Słońce, bez wątpienia powiększy się, wybuchnie, by pochłonąć w ogniu piekielnym wszystkie planety naszego systemu. Dla żyjących tu i teraz Ziemian rozważanie takie jest abstrakcją, którą nikt o zdrowych zmysłach nie powinien się przejmować - uważa Jerzy Plutowicz.

Zobacz więcej

Pociąg już pędził

Niedawno znalazłem swoją notatkę dotyczącą wyniku wyborów w 2001 roku. Zdumiało mnie, że zarzuty, jakie opinia publiczna stawiała wówczas AWS, były prawie identyczne jak te, które stawiano rządowi SLD. Z obiema tymi formacjami stało się coś podobnego, jedna i druga zarzuciła jakąkolwiek ideologię. A wysiłek polityków skupiał się na problemach związanych z władzą, jej uprawianiem, umacnianiem, osiąganiem z niej korzyści - opowiada Janusz Reykowski.

Zobacz więcej

Czas obietnic

Obietnice, składane przysięgi i śluby są ryzykowną operacją na przyszłości. Nie stanowią jedynie deklaracji stanowczego pragnienia: formułowane dziś, mają działać jutro. Wydają się przedłużeniem wspomnień: jak pamięć zapewnia trwałość naszej osoby wstecz, wbrew zmienności bodźców, jakie odebraliśmy od chwili urodzenia, tak przysięga projektuje tę naszą trwałość w przód, wytycza drogę, którą pójdziemy - pisze Jerzy Sosnowski.

Zobacz więcej