Charaktery - 10 / 2005 / Spis treści

Wstęp

Dokładka 10

Czy natura ludzka jest niezmienna? Na pewno rodzimy się z pewnymi biologicznie czy genetycznie uwarunkowanymi predyspozycjami, na przykład do agresji czy lęku. Nie są one jednak niezmienne. W toku naszego życia bywają rozwijane albo redukowane. Nie mniej ważne są czynniki wychowawcze, środowiskowe, powiązane z historią czyjegoś życia.

Zobacz więcej

Dzieci natury

Rodzice nie kształtują osobowości dziecka. Zazwyczaj starają się oni rozwijać jego inteligencję, a osłabiać agresję. Gdyby ich zabiegi były skuteczne, to dziecko powinno stawać się bardziej inteligentne, a mniej agresywne. A tak nie jest.

Zobacz więcej

Spór o naturę

Trzeba być ostrożnym w wygłaszaniu opinii o nikłej roli wychowania w rozwoju intelektu i osobowości człowieka.

Zobacz więcej

Tabu i rasa

Natywiści poszukują genetycznych, ewolucyjnych korzeni ludzkiego zachowania. Kulturyści traktują ludzki umysł jako produkt kultury, środowiska i wychowania. Dla osób niewtajemniczonych ich dyskusja wyglądać może jak spór o to, czy zebra jest rodzajem czarnego osła w białe pasy, czy wręcz przeciwnie - białego osła z czarnymi pręgami.

Zobacz więcej

Byłbym sumiennym rodzicem

Nie wszystko, co jest wynikiem przystosowania, musi być dobre, zdrowe i moralnie wartościowe. Nie ogarniałby mnie lęk na myśl, że kształtuję osobowość dziecka na lepsze lub gorsze - mówi Steven Pinker.

Zobacz więcej

Sam sobie sterem

O tym jak sterować własnym losem pisze Przemysław Bąbel

Zobacz więcej

Polityk słodki jak dżem

Czasem wyborca jak naiwny naukowiec stara się dociec prawdy o kandydacie na przykład na prezydenta. Uważnie śledzi jego dokonania, aby wyrobić sobie o nim zdanie. Bywa, że nadmiar myślenia szkodzi i prowadzi do mniej trafnych decyzji.

Zobacz więcej

Chwyt poniżej polityka

Szkalowanie politycznego konkurenta wydaje się prostym i skutecznym sposobem pokonania go. A jednak często taka negatywna kampania uderza w tego, kto chciał uderzyć.

Zobacz więcej

Od zmarszczek nikt nie umarł

Czy będziemy żyć coraz dłużej? Dlaczego się starzejemy? Czy można uwolnić się od starości? Na te pytania odpowiada Ewa Sikora. Prof. dr hab. Ewa Sikora jest biologerontologiem. Pracuje w Instytucie Biologii Doświadczalnej im. M. Nenckiego w Warszawie - kieruje Pracownią Molekularnych Podstaw Starzenia. Była organizatorem ogólnopolskiego projektu badawczego poświęconego wpływowi genów i środowiska na długowieczność polskich stulatków. Uczestniczy również w największym europejskim projekcie dotyczącym genetyki długowieczności. W jej pracowni prowadzi się badania nad starzeniem się komórek nowotworowych, co może być nowym podejściem w terapii przeciwnowotworowej. Profesor Sikora jest redaktorem naukowym polskiego wydania książki Toma Kirkwooda „Czas naszego życia. Co wiemy o starzeniu się człowieka”, która ukaże się wkrótce nakładem Wydawnictwa „Charaktery”.

Zobacz więcej

Pisma pod specjalnym nastrojem

Lektura czasopism młodzieżowych poprawia nastrój młodszym dziewczętom. Starszym zaś spada po niej i tak niewysoka samoocena.

Zobacz więcej

Droga do siebie

Alice Miller opowiada, czym była dla niej psychoterapia. Alice Miller jest psychoterapeutą. Urodziła się w Polsce w 1923 roku. Mieszka w Szwajcarii. Studiowała filozofię, socjologię i psychologię. Przez wiele lat prowadziła terapię psychoanalityczną. W 1988 roku porzuciła psychoanalizę. Dostrzegła bowiem, że wpisuje się ona w wypełnianie przykazań czarnej pedagogiki. Napisała między innymi „Zniewolone dzieciństwo”, „Dramat udanego dziecka” i „Mury milczenia”.

Zobacz więcej

Jesteś cząstką większej całości, czyli terapia systemowa

W sierpniu rozpoczęliśmy nasz przewodnik po psychoterapii. Pisaliśmy o tym, z jakimi problemami warto się na nią zgłosić. Wspomnieliśmy, że istnieje wiele szkół psychoterapii. Którą z nich wybrać? Jak długo trwa terapia? Ile trzeba za nią zapłacić? Na te pytania odpowiadamy w kolejnych numerach „Charakterów”. W poprzednich omówiliśmy psychoterapię psychoanalityczną i poznawczo-behawioralną. Tym razem prezentujemy terapię systemową, a w listopadzie napiszemy o terapii Gestalt.

Zobacz więcej

Złość męskości szkodzi

Jeżeli mężczyzna się boi, to okazuje złość. Jeżeli czuje się bezradny lub wzruszony, to też okazuje złość. Wydaje mu się bowiem, że złość pasuje do obrazu mężczyzny.

Zobacz więcej

Koń by się zawstydził

Jak się wydaje, wstyd seksualny jest zwierzętom obcy. Nawet najbliżsi krewni człowieka - szympansy afrykańskie i szympansy bonobo - kopulują całkiem jawnie, na oczach innych członków społeczności, także dzieci.

Zobacz więcej

Wyspy racjonalności

Czy łączenie się w pary jest racjonalne? Czy miłość może trwać całe życie? Kto jest z natury monogamiczny? Dlaczego czasami ciągnie nas do zdrady? Czy kobieta może kochać dwóch mężczyzn jednocześnie? Prof. dr hab. Edward Nęcka, psycholog, badacz inteligencji i twórczości, uważa, że jesteśmy w swoich podstawowych wyborach - partnera życiowego, polityka czy samochodu - z natury racjonalni. Edward Nęcka pracuje w Instytucie Psychologii Uniwersytetu Jagiellońskiego i w Szkole Wyższej Psychologii Społecznej w Warszawie. Napisał m.in.: „Inteligencja i procesy poznawcze”, „TROP... Twórcze rozwiązywanie problemów”, „Psychologia twórczości”, „Inteligencja”. Rozmowa jest fragmentem książki „Człowiek - umysł - maszyna. Rozmowy o twórczości i inteligencji”, która ukaże się wkrótce nakładem Społecznego Instytutu Wydawniczego „Znak”.

Zobacz więcej

Śmiej się, Polaku

Uśmiech czyni nas szczęśliwymi. Bywa zaraźliwy jak grypa. Zapewnia młodość. Niekiedy wywołuje zakłopotanie. Czasem jest nie na miejscu, jak uśmiech terrorysty podczas procesu.

Zobacz więcej

Marzenie o dziecku

Niepłodność przenika całe życie młodego małżeństwa. Wpływa na stosunek do siebie, do partnera, do seksu i do swojego ciała. Cykl owulacji decyduje o rytmie życia, jedynie zapłodnienie zdoła nadać mu sens. Psychoterapia może pomóc w leczeniu niepłodności. Może też pozwolić odzyskać radość życia, niezależnie od wyniku testu ciążowego.

Zobacz więcej

Londyn, czwartek rano

Mieszkańcy Londynu przeżyli szok. Ale najtrudniejsze zaczęło się wtedy, gdy opadł pył po eksplozjach. „Złapałam się na tym - wyznała Daphna Baram, dziennikarka - że wychodząc z domu, zakładam pasującą do siebie bieliznę. Nie chciałabym, żeby pokazano mnie w telewizji leżącą na noszach w majtkach Bridget Jones i staniku nie do kompletu”. Życie londyńczyków po zamachach terrorystycznych przybliża Kinga Kunowska.

Zobacz więcej

Katrina: nienaturalnie naturalna katastrofa

Obserwując, co dzieje się w Nowym Orleanie i w całej Ameryce, nie mogę oprzeć się myśli, że w tych dramatycznych okolicznościach ujawnia się silniej niż w normalnych warunkach prawdziwa ludzka natura. Dzieje się tak dlatego, że w paradoksalny sposób ludzie, których dotyka tego rodzaju tragedia, zostają w pewnym stopniu wyzwoleni spod narzucającej konformizm społecznej presji. Zdani sami na siebie i zmuszeni do podejmowania autonomicznych decyzji, jedni zachowują się w godny podziwu, niekiedy bohaterski sposób, zaś inni nikczemnie.

Zobacz więcej

Tragedia bez dna

Wszystkim się wydawało, że następnego dnia wrócą do domów, a tu zalało miasto i nie ma gdzie jechać, bo wokół wszystko jest zatopione i zniszczone. Większość z tych ludzi nadal nie doświadczyła tego punktu, w którym czujemy, że najgorsze jest już za nami. Punktu, od którego zaczyna się początek rekonwalescencji, odbudowy i odnowy. Dla tysięcy ludzi w Nowym Orleanie tego punktu nie będzie jeszcze przez długi czas. Przewiduję, że Katrina okaże się jednym z najbardziej dramatycznych wydarzeń ostatnich lat i wstrząśnie tą częścią świata - mówi Krzysztof Kaniasty.

Zobacz więcej

Tsunami amerykańskiej ignorancji

Naukowcy od dawna posiadali komputerowe modele możliwej katastrofy. Perswadowali politykom, że kwestią jest nie „czy”, lecz „kiedy” do niej dojdzie. Przewidywali w detalach, że setki tysięcy ludzi pozostanie bez dachu nad głową i że ofiary będą ratowane z dachów swoich domów lub porwie je fala, zanim przyjdzie pomoc. Wyliczyli też, że 80 proc. Nowego Orleanu znajdzie się pod wodą, która stanie się toksyczną mieszaniną. Wszystkie te przewidywania sprawdziły się. Ale naukowe raporty utknęły w aktach.

Zobacz więcej

Praktycznie

fot. sudok1/istockphoto

Halo, czy ktoś tam jest?

Badacze wciąż szukają obiektywnego kryterium, które pozwoliłoby stwierdzić, czy w uszkodzonym mózgu ukryty jest świadomy umysł.

Zobacz więcej